S08E65 - Gelijktijdig een roman in vijf talen uitbrengen met AI, als eerste schrijver ter wereld

Jessica de Jong bracht haar roman gelijktijdig uit in vijf talen, vertaald met Artificial Intelligence, zonder uitgeverij of vertaalbureau — vanuit haar eigen werkkamer. Ze ontdekte dat kleinere tekstfragmenten betere vertalingen opleveren dan grote stukken, en dat je altijd een native speaker nodig hebt voor de eindcontrole. Haar werkwijze laat zien hoe je per taak bepaalt wat Artificial Intelligence kan overnemen en waar jij de regie houdt.

Concreet voorbeeld: waar ChatGPT haar expliciete mafiaprose verzachtte tot eufemismen, zette ze die passages handmatig terug — en ging ze in discussie met het systeem totdat het minder preuts werd. Morgen kun je voor één tijdrovende taak in je werk testen wat Artificial Intelligence eraan bijdraagt: begin klein, controleer de output, en trek je eigen conclusies over waar de grens ligt.

Onderwerpen

• AI-vertaling van romans: werkproces en kwaliteitscontrole
• Zelfstandig uitgeven met AI als alternatief voor traditionele uitgeverijen
• Grenzen van AI bij creatief werk en journalistiek
• Experimenteren met AI en ruimte voor fouten maken

Links

• Boek: Studente in Genua - Jessica de Jong
• Boek: Vrouw van Eer - Jessica de Jong
• Dichtbundel: Dichtersbuurt - Jessica de Jong
• Uitgever: Libero Books
• Kaartspel: AI Game Changer - Generative AI editie

Genoemde entiteiten: ChatGPT - Amazon - Centraal Boekhuis - NRC - Makro - Rara

Aigency
Aigency ontwerpt en ontwikkelt waardevolle, robuuste en betrouwbare Machine Learning-modellen.

Info Support
Info Support is de specialist in maatwerk software en leidend in kunstmatige intelligentie (AI).

Disclaimer: This post contains affiliate links. If you make a purchase, I may receive a commission at no extra cost to you.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang exclusieve toegang tot nieuws, blik achter de schermen en meer!

Transcript

1
00:00:00,000 --> 00:00:03,560
Joop en Niels spreken in de aflevering met Jessica de Jong.

2
00:00:03,560 --> 00:00:07,839
Zij is schrijver, dichter en opiniejournalist bij Libero Books.

3
00:00:07,839 --> 00:00:12,119
Zij heeft zich gespecialiseerd in mafiaromans en vrouwelijk leiderschap.

4
00:00:12,119 --> 00:00:16,559
En ze deed iets wat nog geen enkele schrijver ter wereld haar had voorgedaan.

5
00:00:16,559 --> 00:00:21,679
Ze bracht haar roman gelijktijdig uit in vijf talen, vertaald met AI.

6
00:00:21,679 --> 00:00:25,280
Niet via een uitgeverij, niet via een vertaalbureau.

7
00:00:25,280 --> 00:00:28,679
Gewoon zelf, vanuit haar eigen werkkamer.

8
00:00:28,679 --> 00:00:32,600
Maar hoe hou je dan de regie over je eigen stem als schrijver?

9
00:00:32,600 --> 00:00:36,880
En waar ligt de grens tussen AI als gereedschap en AI als auteur?

10
00:00:38,319 --> 00:00:42,160
Joop: Hoi, leuk dat je luistert naar een nieuwe aflevering van AIToday Live.

11
00:00:42,160 --> 00:00:44,799
Joop: Mijn naam is Joop Snijder, Head of AI bij Info Support.

12
00:00:44,799 --> 00:00:47,760
Niels: Mijn naam, Niels Naglé, Area Lead Data & AI bij Info Support.

13
00:00:47,760 --> 00:00:50,880
Joop: En we zijn heel blij met Jessica de Jong in onze studio.

14
00:00:50,880 --> 00:00:53,040
Joop: Jessica, welkom dat je hier bent.

15
00:00:53,120 --> 00:00:56,799
Joop: We gaan het hebben over literatuur en AI samen.

16
00:00:56,800 --> 00:00:59,759
Joop: Dus dat best wel heel erg spannend, hebben we nog nooit behandeld.

17
00:00:59,919 --> 00:01:04,080
Joop: Maar voordat we daarin duiken, zou je eerst jezelf even kort willen voorstellen.

18
00:01:04,399 --> 00:01:05,839
Jessica: Ik ben de Jessica.

19
00:01:05,999 --> 00:01:09,600
Jessica: Ik ben schrijver, dichter en opiniejournalist.

20
00:01:09,919 --> 00:01:15,999
Jessica: En als opiniejournalist heb ik mij helemaal gespecialiseerd in topvrouwen en vrouwelijk leiderschap.

21
00:01:16,239 --> 00:01:19,919
Jessica: En als schrijver heb ik mij gespecialiseerd in mafiaromans.

22
00:01:19,920 --> 00:01:25,520
Jessica: Dus ik weet alles van de mafia en ik schrijf over feminisme en maatschappelijk geweld.

23
00:01:26,480 --> 00:01:35,840
Jessica: In in de dichtbundels schrijf ik eigenlijk over de wijk, waarin mensen wonen en heel dicht bij huis.

24
00:01:36,319 --> 00:01:41,359
Jessica: Hoe dat is om verbinding te leggen met elkaar in een gemeenschap.

25
00:01:41,999 --> 00:01:47,279
Joop: En je zet AI in bij het maken van je werken, dus daar gaan we het direct over hebben.

26
00:01:48,000 --> 00:01:52,000
Joop: Ik heb in ieder geval het boek van jou gelezen, Studenten in Genua.

27
00:01:52,559 --> 00:01:54,799
Joop: En daar wilde ik mee beginnen.

28
00:01:54,800 --> 00:02:05,440
Joop: Omdat daar heb je best wel een bijzonder verhaal, want je hebt AI ook gebruikt voor vertalen, maar je hebt ook in die zin een apart proces gevolgd, zou je die kunnen vertellen.

29
00:02:05,759 --> 00:02:10,479
Jessica: Over je dan, dat proces.

30
00:02:11,759 --> 00:02:20,239
Jessica: Ik heb het boek natuurlijk eerst in het Nederlands geschreven, het manuscript gemaakt en dat heb ik al lang geleden eigenlijk gedaan.

31
00:02:21,119 --> 00:02:31,439
Jessica: Misschien dat ik nog even kan vertellen waar het boek over gaat, gaat over een studente in Genua die daar in de mafia belandt en van alles meemaakt.

32
00:02:31,440 --> 00:02:35,199
Jessica: Een best wel pittige relatie heeft met een mafiabaas.

33
00:02:35,520 --> 00:02:39,119
Jessica: En dat manuscript heb ik dus eerst in het Nederlands gemaakt.

34
00:02:39,120 --> 00:02:43,440
Jessica: Maar door de ervaringen met mijn vorige roman, Vrouw van Eer.

35
00:02:43,760 --> 00:02:47,359
Jessica: Heb ik gemerkt dat mijn boek wel heel goed valt in Italië.

36
00:02:47,359 --> 00:02:50,960
Jessica: Dus toen dacht ik van ik breng het meteen uit in Italië.

37
00:02:50,959 --> 00:02:53,520
Jessica: Dus eerst in Italië en dan was in Nederland.

38
00:02:53,519 --> 00:02:57,120
Jessica: Vandaag is toevallig ook weer een boek verkocht in Italië.

39
00:02:57,119 --> 00:03:00,079
Jessica: En het boek speelt zich ook af in Italië.

40
00:03:00,079 --> 00:03:05,199
Jessica: En daardoor kunnen mensen zich daar natuurlijk heel goed mee identificeren.

41
00:03:07,440 --> 00:03:11,840
Jessica: Daarom is dat natuurlijk best bijzonder dat ik dat op die manier gedaan heb.

42
00:03:13,759 --> 00:03:22,080
Jessica: De reden waarom ik met AI ooit begonnen ben, is omdat ik een klein stukje dacht van ik ga eens even kijken hoe dat gaat als ik het vertaal of dat werkt.

43
00:03:22,240 --> 00:03:31,039
Jessica: Toen vond ik het eigenlijk zo goed gelukt dat ik dacht, ik ga dat hele boek er doorheen trekken en gewoon eens kijken hoe dat gaat.

44
00:03:31,039 --> 00:03:35,759
Joop: Ja, want jij was dan in staat om ook het Italiaans te beoordelen wat eruit kwam.

45
00:03:35,760 --> 00:03:40,160
Jessica: Nou ja, ik heb wel native speakers die ik al mijn boeken laat lezen.

46
00:03:40,160 --> 00:03:43,680
Jessica: En ik heb zelf Italiaans gestudeerd, lang geleden aan de UvA.

47
00:03:44,240 --> 00:03:52,560
Jessica: En ik heb ook zelf vertaald, dus ik kan wel beoordelen of het in het Italiaans al goed is vertaald, maar ik laat het wel checken door native speakers.

48
00:03:52,720 --> 00:03:55,120
Jessica: En toen heb ik gewoon de eerste feedback erop gehad.

49
00:03:55,120 --> 00:03:59,440
Jessica: En toen ben ik weer teruggegaan en heb ik het weer opnieuw door ChatGPT gehaald.

50
00:03:59,440 --> 00:04:04,240
Jessica: En ik heb toen gemerkt: van als je kleinere stukjes vertaalt, dat het gelijk beter wordt.

51
00:04:04,319 --> 00:04:10,479
Jessica: Dus als je een hele grote stukken doorheen haalt, dan wordt de kwaliteit minder goed dan als je wat kleiner werkt.

52
00:04:10,720 --> 00:04:14,560
Jessica: En het is wel zo dat je kan ongeveer 40 opdrachten per keer doen.

53
00:04:14,560 --> 00:04:16,160
Jessica: Dus op een gegeven moment blokkeert hij een tijdje.

54
00:04:16,160 --> 00:04:20,160
Jessica: Dus dan mag je nou mag je twee uur, een paar uur niet weer vertalen.

55
00:04:20,160 --> 00:04:23,039
Jessica: En dan moet je wachten en dan begin je weer opnieuw.

56
00:04:23,039 --> 00:04:28,079
Jessica: En mag je weer veertig opdrachten geven, zeg maar, voor kleine stukken tekst die je dan doorheen haalt.

57
00:04:28,720 --> 00:04:31,360
Joop: En dat had al met je abonnementsvorm te maken, denk ik.

58
00:04:31,360 --> 00:04:34,880
Jessica: Ja, dat heeft met je abonnementsvorm te maken, inderdaad, dat klopt.

59
00:04:35,359 --> 00:04:40,960
Jessica: En uiteindelijk ben ik er ongeveer dan twee weken met een boek bezig om dat om te zetten.

60
00:04:40,960 --> 00:04:43,520
Jessica: Maar daarna ga je natuurlijk nog wel weer heel vaak er doorheen.

61
00:04:43,520 --> 00:04:45,520
Jessica: En dan krijg je heel correctieproces.

62
00:04:45,840 --> 00:04:51,520
Jessica: Het grappige was dat ik het in het Italiaans toen zo heb herschreven, weer anders hebt gemaakt.

63
00:04:51,519 --> 00:04:59,679
Jessica: Dat ik toen dacht van hey, maar dit is zo anders geworden dan het Nederlandse manuscript, dat ik het toen vanuit het Italiaans weer terug hebt vertaald in het Nederlands.

64
00:05:01,199 --> 00:05:06,000
Jessica: En dat was raar, want toen merkte ik wel van dat ChatGPT is nog niet zo goed in het Nederlands.

65
00:05:06,000 --> 00:05:13,119
Jessica: Ik heb op een gegeven moment heb ik ook oproepen gezien voor Nederlandse natives om het systeem te verbeteren in die taalgroep.

66
00:05:13,120 --> 00:05:15,599
Jessica: Toen heb ik nog gesolliciteerd, maar daar heb ik nooit wat op gehoord.

67
00:05:15,600 --> 00:05:19,040
Jessica: Dus ik heb geen idee wat ze daar mee gedaan hebben.

68
00:05:19,040 --> 00:05:28,039
Jessica: Maar omdat het een kleine taal is, Nederlands, is het niveau wat minder goed dan bijvoorbeeld van het Engels en ook van het Italiaans, omdat dat hele grote taalgroepen zijn.

69
00:05:28,040 --> 00:05:30,079
Jessica: Dus dat beheerst die al heel goed.

70
00:05:31,440 --> 00:05:36,920
Joop: Hoe komt het dan dat je bij het vertalen en terugvertalen?

71
00:05:38,360 --> 00:05:39,880
Niels: Wel verhaal geworden is bedoel ik dan.

72
00:05:36,560 --> 00:05:42,360
Joop: Wat heeft dat gedaan in het creatieve proces?

73
00:05:42,519 --> 00:05:45,319
Joop: Want blijkbaar heeft het iets bij je getriggerd.

74
00:05:45,959 --> 00:05:48,759
Joop: Daar was je denk ik niet naar op zoek.

75
00:05:48,759 --> 00:05:55,479
Jessica: Nee, dat is meer gewoon wat je als journalist natuurlijk ook hebt, je kan eindeloos doorgaan op je tekst om het beter te schrijven.

76
00:05:55,480 --> 00:05:57,479
Jessica: Dus dat zit hem vooral op de tekstcorrectie.

77
00:05:57,480 --> 00:05:59,880
Jessica: Dus het nog beter formuleren van de zinnen.

78
00:05:59,880 --> 00:06:07,720
Jessica: Dus het verhaal verandert niet heel erg, hoewel ik af en toe wel andere maniertjes toch het ging aanschrijven, zeg maar.

79
00:06:07,719 --> 00:06:10,520
Jessica: Maar het zit hem dan vooral in een nog beter formuleren.

80
00:06:10,839 --> 00:06:18,440
Jessica: Je verbetert jezelf constant in voor een schrijver, dat kan eindeloos doorgaan, nog mooier, nog korter, nog sneller.

81
00:06:19,000 --> 00:06:23,159
Jessica: En inderdaad net even een ander kopje boven een hoofdstukje.

82
00:06:24,440 --> 00:06:26,999
Niels: Ik pas even nieuwsgierig, want ik probeer het even in een tijdsgeest te plaatsen.

83
00:06:27,000 --> 00:06:27,880
Niels: Wanneer vond dit plaats?

84
00:06:27,880 --> 00:06:30,920
Niels: Want technologie gaat vrij snel even kijken waar zit die?

85
00:06:31,399 --> 00:06:32,119
Niels: Wanneer was het.

86
00:06:32,199 --> 00:06:38,359
Jessica: Dit was afgelopen half jaar dat ik dit voor de zomer heb ik dit helemaal kijken.

87
00:06:38,600 --> 00:06:41,239
Jessica: In het Italiaans vertaald en toen ook in Nederlands.

88
00:06:43,079 --> 00:06:45,080
Jessica: Mevrouw van Eer was alweer twee jaar geleden.

89
00:06:45,079 --> 00:06:47,560
Jessica: Dus toen heb ik vijf talen gedaan.

90
00:06:47,560 --> 00:06:49,239
Jessica: Dat is in vijf talen beschikbaar.

91
00:06:49,240 --> 00:06:53,160
Jessica: Dus in het Nederlands, in Duits, in het Engels, in het Spaans, het Italiaans.

92
00:06:54,199 --> 00:06:59,319
Jessica: En ik ben de eerste ter wereld die dat heeft gedaan, dan was wel wat media aandacht.

93
00:06:59,319 --> 00:07:03,239
Jessica: En nog steeds denk ik eigenlijk dat geen schrijver dit doet.

94
00:07:03,959 --> 00:07:05,399
Niels: Waarom niet?

95
00:07:06,440 --> 00:07:15,159
Jessica: Ja, omdat de wereld van de uitgeverijwereld heel conservatief is, mensen daar niet open voor staan en het grappig was dat.

96
00:07:16,120 --> 00:07:18,440
Jessica: Maar ook schrijvers niet, vertalers niet.

97
00:07:18,440 --> 00:07:20,360
Jessica: Het gooit natuurlijk die hele wereld om.

98
00:07:20,360 --> 00:07:24,839
Jessica: Want kijk maar naar mij hoe vrij ik ben en ik ga opeens zelf dat de hele proces hebben.

99
00:07:25,240 --> 00:07:29,639
Jessica: Al verdiensten zijn dan natuurlijk voor veel groter deel voor mij dan als ik het via een uitgeven.

100
00:07:30,840 --> 00:07:32,280
Jessica: Of via een vertaler.

101
00:07:33,480 --> 00:07:36,920
Jessica: Dus die vertalers gaan daarop achteruit, zeg maar natuurlijk.

102
00:07:37,319 --> 00:07:44,680
Jessica: Maar ook omdat je wat je ziet, bijvoorbeeld überhaupt in de kunst, is dat er bij elke nieuwe technologische ontwikkeling er weerstand.

103
00:07:44,679 --> 00:07:47,160
Jessica: Dus bij de druk per ooit.

104
00:07:47,319 --> 00:07:51,160
Jessica: Ja, was dat ook niet oké, zeg maar en daarna kwam de verf tube.

105
00:07:51,159 --> 00:07:58,519
Jessica: Want vroeger werd verf met de hand gemaakt, maar van Gogh bijvoorbeeld die schilderde met een verf met verf uit en verf en was ze echt natan.

106
00:07:58,519 --> 00:08:01,160
Jessica: En op een gegeven moment kreeg je de fotocamera.

107
00:08:01,159 --> 00:08:02,759
Jessica: Ja, was ook natan.

108
00:08:02,759 --> 00:08:09,240
Jessica: En nu zie je krijg je AI en weer zie je dat degene die de macht hebben, natuurlijk daar niet blij mee zijn.

109
00:08:09,240 --> 00:08:12,440
Jessica: Want het is niet in hun belang.

110
00:08:13,399 --> 00:08:18,199
Jessica: Kunstenaars zijn degene, de moedige mensen die de strijd voeren.

111
00:08:18,440 --> 00:08:23,800
Jessica: En straks wordt daar heel veel geld mee verdiend door al die uitgeverijen die toch over omgaan.

112
00:08:23,800 --> 00:08:30,599
Jessica: Maar dit is nog die voorfase waar we in zitten, kan je concreet een aantal van dat soort reacties noemen.

113
00:08:30,919 --> 00:08:33,639
Jessica: Wat krijg je dan naar je hoofd geslingerd?

114
00:08:34,679 --> 00:08:38,600
Jessica: Nou ja, dat men de vertaling natuurlijk uiteindelijk niet goed genoeg vindt.

115
00:08:38,600 --> 00:08:40,919
Jessica: Dus de vertalers vinden de vertaling niet goed.

116
00:08:40,919 --> 00:08:46,119
Jessica: Die zeggen dit en het zit hem dan vooral de kern van de kritiek is dat het dan niet echt is.

117
00:08:47,000 --> 00:08:52,680
Jessica: Dus dat de taal van AI is minder er dan wanneer een vertaler het vertaalt, zal ik maar zeggen.

118
00:08:52,679 --> 00:08:56,359
Jessica: Je haalt dan zeg maar de ziel uit de taal.

119
00:08:56,360 --> 00:08:57,240
Joop: Dat vinden ze dan.

120
00:08:57,240 --> 00:09:06,920
Jessica: Dat vinden ze en het grappige was dat er niet zo lang geleden was er een kunstenaar die anoniem een werk van Manet op X heeft gezet.

121
00:09:07,480 --> 00:09:14,119
Jessica: En dat is een mooi plaatje van een water met roze waterlelies erin.

122
00:09:14,120 --> 00:09:15,399
Jessica: Prachtig schilderij.

123
00:09:15,399 --> 00:09:18,280
Jessica: En toen zei hij van dit is met AI gemaakt.

124
00:09:18,279 --> 00:09:24,519
Jessica: En wat is nou, waarom is dit van mindere kwaliteit dan een originele dan het originele werk?

125
00:09:24,519 --> 00:09:28,519
Jessica: En toen ging iedereen los, echt de meeste grote experts.

126
00:09:29,159 --> 00:09:31,720
Joop: Vooral die ziel, die ziel zeiden ze van die is eruit.

127
00:09:31,880 --> 00:09:32,920
Jessica: Ziel die is eruit.

128
00:09:32,919 --> 00:09:36,280
Jessica: En dat is allemaal dat deugde helemaal niets meer van.

129
00:09:36,279 --> 00:09:37,320
Joop: Compositie deugde niet.

130
00:09:40,439 --> 00:09:41,799
Jessica: Niks niet.

131
00:09:41,800 --> 00:09:45,560
Jessica: En nou ja, goed, uiteindelijk kwam de avond uit de meesterwerk was natuurlijk echt.

132
00:09:45,880 --> 00:09:52,040
Jessica: Dus wat je ziet, is mensen projecteren hun onzekerheden letterlijk op het doek.

133
00:09:52,279 --> 00:09:53,960
Jessica: En dat doen ze dus ook op AI.

134
00:09:53,959 --> 00:10:00,840
Jessica: Er zit mensen gaan heel veel negativiteit op projecteren terwijl het hun eigen onzekerheid is die ze daarin zien.

135
00:10:00,840 --> 00:10:08,440
Jessica: En daardoor kijk je niet met een objectieve blik naar wat de techniek kan en voor mogelijkheden heeft.

136
00:10:08,840 --> 00:10:11,720
Jessica: En ja, dat is op dit moment nog even gemiste kans.

137
00:10:11,800 --> 00:10:13,399
Jessica: Maar goed, dat komt vast allemaal goed.

138
00:10:14,360 --> 00:10:16,759
Joop: Je ziet dat denk ik in de werkomgeving ook.

139
00:10:17,080 --> 00:10:28,880
Joop: Veel van onze luisteraars zullen kenniswerkers zijn, dat je je op dit moment moet verantwoorden of je het wel of niet met gemaakt hebt zonder dat gekeken wordt naar wat is eigenlijk het eindresultaat.

140
00:10:29,039 --> 00:10:30,799
Joop: Ik denk dat je daar ook over hebt toch?

141
00:10:31,679 --> 00:10:35,680
Joop: Als je jouw boek lees, ik heb het met heel veel plezier gelezen.

142
00:10:37,840 --> 00:10:39,919
Joop: Dit is raar als ik zou zeggen, daar merk ik niks van.

143
00:10:39,919 --> 00:10:40,720
Jessica: Want dat slaat het.

144
00:10:42,960 --> 00:10:49,679
Jessica: In het Nederlands is niet met dat ik zelf is helemaal zelf geschreven.

145
00:10:49,919 --> 00:10:52,159
Jessica: Ik schrijf natuurlijk alles wel zelf.

146
00:10:52,399 --> 00:10:56,800
Jessica: Dus ik dicht niet met AI, en ik schrijf niet met AI, dat doe ik allemaal zelf.

147
00:10:56,880 --> 00:10:59,040
Jessica: Maar de vertalingen zijn met AI.

148
00:10:59,919 --> 00:11:09,280
Jessica: En ik bewerk ook de beelden die ik bij mijn gedichten maak, dat zijn bewerkingen van beeld of foto's of wat ik er mooi bij vind.

149
00:11:09,519 --> 00:11:14,720
Jessica: Dan krijg je een interactie tussen het beeldende kunst en het gedicht.

150
00:11:14,799 --> 00:11:20,639
Joop: Maar vind je het dan ook vind je dat dan een stap te ver om te gebruiken bij je schrijven?

151
00:11:20,960 --> 00:11:25,039
Jessica: Nee, niet voor anderen, voor mezelf, wel, omdat ik mijn eigen stijl heb.

152
00:11:25,039 --> 00:11:27,840
Jessica: Dus ik ben natuurlijk al heel lang met schrijven bezig.

153
00:11:28,559 --> 00:11:32,799
Jessica: Ik denk dat ik dat ook goed beheers als ik dat over mezelf mag zeggen.

154
00:11:32,799 --> 00:11:36,000
Jessica: En ik heb een hele directe manier van schrijven.

155
00:11:36,639 --> 00:11:39,759
Jessica: Vrij open en helder en duidelijk.

156
00:11:39,759 --> 00:11:42,000
Jessica: En dat wil ik graag zo behouden.

157
00:11:42,000 --> 00:11:43,920
Jessica: Dat is gewoon mijn stijl.

158
00:11:43,919 --> 00:11:46,080
Jessica: En dat kan hij niet op die manier.

159
00:11:46,080 --> 00:11:47,039
Jessica: Dus dat merk ik gewoon.

160
00:11:47,039 --> 00:11:48,160
Jessica: Ik werk natuurlijk daarmee.

161
00:11:48,159 --> 00:11:53,600
Jessica: En ik maak het anders dan dat hij het doet.

162
00:11:54,799 --> 00:11:57,920
Jessica: Die kwaliteit van mezelf, die wil ik erin houden.

163
00:11:57,919 --> 00:12:09,600
Jessica: Het is wel zo dat ik AI zou inschakelen, bijvoorbeeld, dat geldt ook voor de journalistiek, voor tekstcorrectie of spellingcontrole of inkorten van teksten, eindredactie, heel ondersteunend.

164
00:12:09,600 --> 00:12:11,599
Jessica: En je kan ook sparren met het systeem.

165
00:12:11,600 --> 00:12:13,440
Jessica: Over wat zijn goede invalshoeken.

166
00:12:13,439 --> 00:12:15,279
Jessica: Je kan daar superveel mee doen.

167
00:12:15,279 --> 00:12:16,960
Jessica: Alleen die eigenheid.

168
00:12:18,240 --> 00:12:19,360
Jessica: Dat is van mij.

169
00:12:19,360 --> 00:12:24,400
Jessica: Dat maakt me ook natuurlijk omdat ik een individu ben, dat zal hij niet op die manier kunnen.

170
00:12:25,360 --> 00:12:32,800
Joop: Het boek, want je zegt dan, je hebt een hele eigen schrijfstijl en daar hoort ook bij dat het hier en daar best wel expliciet is.

171
00:12:33,919 --> 00:12:41,519
Joop: Nou, zit ChatGPT niet zo heel fijn om met expliciete teksten, ben je daar tegenaan gelopen?

172
00:12:41,519 --> 00:12:44,720
Jessica: Zeker, dus dan hebben we het over seksuele.

173
00:12:45,519 --> 00:12:46,480
Jessica: Ja, zeker.

174
00:12:46,480 --> 00:12:51,519
Jessica: Hij kan daar niet altijd goed mee omgaan, dus dan gaat hij het mooier formuleren.

175
00:12:51,519 --> 00:12:56,399
Jessica: Dus waar ik grove woorden gebruik, dan gebruikt hij een afgeslankte versie.

176
00:12:56,399 --> 00:13:02,720
Jessica: Dan wordt het altijd liefde de liefde bedrijven in plaats van alle harde seksuele termen zal ik maar zeggen.

177
00:13:03,679 --> 00:13:06,640
Jessica: Dat corrigeert hij, en dan zet ik dat gewoon weer rustig terug.

178
00:13:06,639 --> 00:13:08,560
Jessica: Dus dat doet hij.

179
00:13:09,120 --> 00:13:11,439
Joop: Dan deed je zelf die aanpassing weer.

180
00:13:11,439 --> 00:13:12,800
Jessica: Ja, dan zet ik het gewoon terug.

181
00:13:13,519 --> 00:13:21,839
Joop: Je probeert niet dan het systeem zo ver te krijgen dat hij dat niet meer op die manier de eufemisme is gebruikt.

182
00:13:21,840 --> 00:13:25,120
Jessica: Ja, je wel, want dan ga ik met hem in discussie en in gesprek en het is al beter.

183
00:13:25,120 --> 00:13:27,680
Jessica: Hij is minder preuts dan bij 'Vrouw van Eer'.

184
00:13:27,679 --> 00:13:33,679
Jessica: Dus ik merk nu al dat hij makkelijker over seksualiteit schrijft dan toen.

185
00:13:34,000 --> 00:13:35,920
Jessica: Twee jaar tijd is dat al behoorlijk veranderd.

186
00:13:36,639 --> 00:13:38,160
Jessica: Hij is losser geworden.

187
00:13:38,480 --> 00:13:41,199
Jessica: Het enige waar hij nog heel streng op is, is op kinderen.

188
00:13:41,199 --> 00:13:51,519
Jessica: Dus pedofilie daar de angst voor, vraag ik als kan je een plaatje maken van een kindje en dat doet hij dan één keer en als je dan nog een keer de opdracht geeft, dan blokkeert hij.

189
00:13:51,679 --> 00:13:55,919
Jessica: Dat mag niet, want dat is dan daar zit nog heel veel spanning op, zal ik maar zeggen.

190
00:13:56,399 --> 00:13:59,600
Joop: En dat kind is niet in een expliciete setting vraag.

191
00:14:03,519 --> 00:14:06,960
Jessica: De setting is dan drie voetballen kindjes op een veldje.

192
00:14:07,360 --> 00:14:10,560
Jessica: En dan zeg ik van doe dat artje zo of zo.

193
00:14:13,759 --> 00:14:26,880
Jessica: Maar dan begin ik op een gegeven moment opnieuw, dus dan geef ik de opdracht opnieuw is dan na een tijdje iets vergeten en dan geef ik de opdracht opnieuw en dan maak ik zorg ik dat ik de opdracht in één keer goed geef, dus dan geef ik hem goed gedetailleerd.

194
00:14:27,519 --> 00:14:30,240
Jessica: En dan voert hij hem vaak goed uit.

195
00:14:32,399 --> 00:14:40,400
Jessica: De eerste boek was in vijftalen als die uitgegeven, had je nog verschil gezien tussen die verschillende talen, wat ging prettig, wat ging minder prettig.

196
00:14:41,199 --> 00:14:45,039
Jessica: Nee, uiteindelijk ging dat zijn wel grote taalgroepen.

197
00:14:45,279 --> 00:14:46,240
Jessica: Duits.

198
00:14:46,480 --> 00:14:50,240
Jessica: Ik heb dat door native speakers laten kijken, die haalde er bijna niets uit.

199
00:14:50,240 --> 00:14:59,720
Jessica: Het was meer bepaalde zinsconstructies die zij vrij schools ging omdraaien dat ik dacht, ja, maar dat is mijn stijl, dus dat gaf niet voor thuis.

200
00:14:59,360 --> 00:15:02,280
Jessica: En Spaans ook niet echt.

201
00:15:03,919 --> 00:15:05,639
Jessica: Dat viel allemaal reuze mee, eigenlijk.

202
00:15:05,639 --> 00:15:08,120
Jessica: Nee, het zijn meer de kleinere talen, zoals Nederlands dan.

203
00:15:08,120 --> 00:15:11,559
Jessica: Dat ik dacht, nou, dat moet je dan wel even een beetje herschrijven nog goed.

204
00:15:06,880 --> 00:15:14,040
Jessica: Daar doe ik eigenlijk meer werk aan dan.

205
00:15:14,600 --> 00:15:18,919
Joop: Ik neem aan dat je in het begin moeten experimenteren om zover te komen.

206
00:15:19,240 --> 00:15:22,920
Joop: Wat waren experimenten die in het begin mislukte.

207
00:15:23,399 --> 00:15:24,680
Jessica: En waar denk je dan aan?

208
00:15:25,159 --> 00:15:32,200
Joop: Dat kan zijn in die beelden die je maakt, maar het kan zijn in de vertalingen in het redactioneel werk.

209
00:15:33,320 --> 00:15:38,360
Jessica: Niks eigenlijk is gewoon een kwestie van snel weer aanpassen.

210
00:15:38,600 --> 00:15:44,679
Jessica: Als ik plaatjes maak ik ben nu bezig met een dichtbundel over Drenthe.

211
00:15:45,080 --> 00:15:49,400
Jessica: Deze twee gaan over de Noorderhof en de Dichtersbuurt in mijn wijk in Amsterdam.

212
00:15:49,399 --> 00:15:50,360
Jessica: En ik maak nu.

213
00:15:50,679 --> 00:15:53,240
Joop: Deze moet je even opnoemen, denk ik.

214
00:15:53,799 --> 00:15:57,720
Jessica: De ene dichtbundel die heette de Dichtersbuurt.

215
00:15:57,720 --> 00:16:05,000
Jessica: En van de zomer liep ik door de dichtersbuurt in Amsterdam zonder dat ik het door had woon ik daar al twintig jaar naast.

216
00:16:05,000 --> 00:16:06,200
Jessica: En die gaat op de schop.

217
00:16:06,200 --> 00:16:10,120
Jessica: Dus die gaat helemaal tegen de vlakte komt nieuwbouw.

218
00:16:10,120 --> 00:16:12,519
Jessica: En ik liep door die straatjes en het is prachtig.

219
00:16:12,519 --> 00:16:17,240
Jessica: Het is echt zo'n oude tuinstad nog, van die hele mooie hofjes en het zag er schitterend uit.

220
00:16:17,240 --> 00:16:26,759
Jessica: En al die straatjes hebben een naam van een hele oude bekende dichter, Nederlandse dichter, Willem Kloos, Slauwerf, Harriette Roland Holst.

221
00:16:26,759 --> 00:16:29,159
Jessica: Dat zijn grote namen van 100 jaar geleden.

222
00:16:29,320 --> 00:16:36,440
Jessica: En toen dacht ik van goh, wat leuk als ik de gedichtjes van hun in een dichtbundel zet, dan kies ik er drie uit per straatje.

223
00:16:36,439 --> 00:16:39,880
Jessica: En dan maak ik ook foto's van die straatjes van de naamboordjes.

224
00:16:40,439 --> 00:16:43,080
Jessica: En nog twee fotootjes per straatje.

225
00:16:43,080 --> 00:16:45,240
Jessica: Daar heb ik die dichtbundel van gemaakt.

226
00:16:45,240 --> 00:16:47,480
Jessica: En toen dacht ik, is het dan niet ook leuk?

227
00:16:47,480 --> 00:16:51,960
Jessica: Want ik ben toevallig ook de dichter des Noorders Hof.

228
00:16:52,199 --> 00:17:01,480
Jessica: Door mijn wijk ben ik benoemd tot dichter twee jaar geleden op het buurtfeest van 25 jaar, dus elke vijf jaar wordt er een nieuwe dichter benoemd.

229
00:17:01,480 --> 00:17:03,960
Jessica: Ik ben nu de nieuwe drie jaar.

230
00:17:03,960 --> 00:17:08,599
Jessica: En toen dacht ik, zou het niet leuk zijn als ik ook een dichtbundel maken over onze wijk.

231
00:17:08,599 --> 00:17:09,720
Jessica: Dat heb ik ook gedaan.

232
00:17:09,720 --> 00:17:15,160
Jessica: En daarbij heb ik dus allemaal gedichten gemaakt over plekjes in onze buurt die iedereen kent.

233
00:17:15,159 --> 00:17:19,799
Jessica: En daar heb ik AI voor gebruikt om plaatjes bij te maken.

234
00:17:19,799 --> 00:17:21,720
Jessica: En dan werk ik met foto's.

235
00:17:21,720 --> 00:17:24,839
Jessica: Die laat ik dan zeg ik van gewoon maak een zwart wit beeld hiervan.

236
00:17:24,839 --> 00:17:27,240
Jessica: Of dit of doe dat.

237
00:17:27,240 --> 00:17:30,040
Jessica: En dat maak ik een paar keer tot ik tevreden ben.

238
00:17:31,080 --> 00:17:34,120
Jessica: En nu maak ik ook zo'n bundel over Drenthe.

239
00:17:34,279 --> 00:17:37,880
Jessica: Ik ga naar de boekenmarkt in Drenthe en toen dacht ik van nou ja ik ga gewoon kijken.

240
00:17:37,880 --> 00:17:39,480
Jessica: Dan ga ik daar die dichtbundel voor kopen.

241
00:17:39,480 --> 00:17:41,239
Jessica: Kijken of ze het leuk vinden.

242
00:17:41,560 --> 00:17:47,719
Jessica: En over allerlei bekendere plekken in Drenthe maak ik dan die beelden en die gedichten erbij.

243
00:17:47,719 --> 00:17:53,479
Jessica: En daar is interactie tussen die twee dingen, tussen dat plaatje en het gedicht.

244
00:17:53,800 --> 00:17:55,880
Jessica: En ik geef die opdrachten aan hem.

245
00:17:55,880 --> 00:17:57,320
Jessica: En het wordt prachtige dingen.

246
00:17:57,320 --> 00:17:58,840
Jessica: Het is echt super mooi.

247
00:17:58,840 --> 00:18:00,279
Jessica: Ik ben heel blij.

248
00:18:00,520 --> 00:18:02,199
Niels: Hoe bepaal je wat doe je zelf?

249
00:18:03,159 --> 00:18:05,799
Niels: En wanneer laat je het aan AI over.

250
00:18:06,360 --> 00:18:10,519
Jessica: Ja, ik bepaal eigenlijk alles zelf, omdat ik natuurlijk steeds zegt doe dit doe dat.

251
00:18:10,600 --> 00:18:12,759
Jessica: En hij voert het eigenlijk alleen maar uit.

252
00:18:14,360 --> 00:18:16,599
Jessica: Het is eigenlijk stuur ik het wel steeds bij.

253
00:18:16,919 --> 00:18:20,199
Jessica: Het is niet zo dat hij zegt ik doe dit en dan zeg ik oké, prima.

254
00:18:20,199 --> 00:18:25,880
Jessica: Ik ben constant aan het bijsturen en schaven totdat ik vind dat hij het goed genoeg heeft gedaan.

255
00:18:26,360 --> 00:18:32,120
Jessica: Dus ook in de kleurstelling is te donker, het moet wat lichter, want ja, het moet afgedrukt, is moet het goed zichtbaar worden.

256
00:18:32,999 --> 00:18:35,159
Jessica: En ik zeg gewoon steeds wat hij moet doen.

257
00:18:35,159 --> 00:18:36,519
Jessica: Dat doet hij dan.

258
00:18:36,919 --> 00:18:40,760
Joop: En maakt het uit, want ik heb begrepen dat je veel zelf doet.

259
00:18:40,999 --> 00:18:45,719
Joop: Dat je naast de schrijver ook de uitgever bent en alles er omheen doet.

260
00:18:45,719 --> 00:18:51,000
Joop: Maak dat voor jou maak dat uit, maakt het altijd makkelijker of is dat juist lastiger.

261
00:18:50,999 --> 00:18:53,240
Jessica: Nee, dat is juist wat mij heel veel kansen biedt.

262
00:18:53,239 --> 00:18:58,439
Jessica: Juist als vrouw ook is het best moeilijk om in de Nederlands grachtengordel door te dringen.

263
00:18:58,439 --> 00:19:01,959
Jessica: Het is een hele wereld.

264
00:19:02,360 --> 00:19:04,999
Jessica: Waar je wel heel erg afhankelijk bent van je netwerk.

265
00:19:04,999 --> 00:19:09,560
Jessica: Dus vrouwen krijgen sowieso minder snel prijzen of worden minder snel besproken.

266
00:19:10,039 --> 00:19:14,519
Jessica: Dit geeft mij dus kansen om extra lezers te vinden in het buitenland.

267
00:19:15,320 --> 00:19:19,239
Jessica: Dan heb ik dus enkele duizenden krijg ik er dus bij, wat natuurlijk super mooi is.

268
00:19:20,840 --> 00:19:27,639
Jessica: En wat fijn is, is dat de Italiaanse literatuur pas wat beter bij mijn manier van schrijven.

269
00:19:27,639 --> 00:19:34,679
Jessica: Dus zij houden erg van drama van existentiële vraagstukken, dus veel de psychologische diepgang.

270
00:19:34,679 --> 00:19:36,679
Jessica: En maatschappijkritiek.

271
00:19:36,999 --> 00:19:42,279
Jessica: Schrijvers maken daar bijvoorbeeld heel erg deel uit van het maatschappelijke debat.

272
00:19:42,280 --> 00:19:46,040
Jessica: In Nederland zijn het eigenlijk meer de opiniejournalisten die dat doen.

273
00:19:46,600 --> 00:19:50,320
Jessica: En in Nederland wil men ironie in de literatuur.

274
00:19:49,800 --> 00:19:54,080
Jessica: En de literatuur moet luchtig zijn, niet te zwaar.

275
00:19:51,080 --> 00:19:57,999
Jessica: En die ironie stop ik alleen met opiniestukken.

276
00:19:59,840 --> 00:20:05,120
Jessica: Ik wil deze kant van mezelf, kan ik dus goed kwijt in de Italiaanse literatuur.

277
00:20:05,120 --> 00:20:09,919
Jessica: En dat maakt het gewoon fijn dat AI mij die mogelijkheid.

278
00:20:10,159 --> 00:20:12,319
Jessica: Het is heel emanciperend, eigenlijk.

279
00:20:13,360 --> 00:20:15,600
Jessica: Dat je dus meer kansen krijgt daardoor.

280
00:20:15,600 --> 00:20:18,159
Jessica: En ik omzeil dus het systeem.

281
00:20:18,399 --> 00:20:19,439
Jessica: Ook als uitgever.

282
00:20:19,439 --> 00:20:20,399
Jessica: En ik kan alles zelf doen.

283
00:20:20,639 --> 00:20:25,600
Jessica: Ik ga ook binnenkort ga ik een boek schrijven over Rara, een nonfictie boek.

284
00:20:25,919 --> 00:20:28,959
Jessica: Zo was een grote terreurorganisatie in de jaren 80.

285
00:20:30,239 --> 00:20:31,439
Jessica: Jonge mensen weten dat niet.

286
00:20:31,679 --> 00:20:41,840
Jessica: Misschien moet je het even aan Niels uitleggen dat ik jong genoeg heb, op je met name genoemd, maar ik ben eigenlijk dus niet zo heel jong meer.

287
00:20:43,600 --> 00:20:51,360
Jessica: Rara was eigenlijk de grootste Nederlandse of de enige Nederlandse terreurorganisatie die wij hebben gehad in jaren 80.

288
00:20:51,360 --> 00:20:56,399
Jessica: En die gooien allemaal stak de Makro filialen in de brand.

289
00:20:56,560 --> 00:21:01,600
Jessica: Dat was zeg maar een club die was tegen het apartheidsregime in Zuid-Afrika.

290
00:21:01,600 --> 00:21:05,360
Jessica: En daar zaten grote winkelketens van de macro.

291
00:21:05,679 --> 00:21:10,080
Jessica: Net als met Shell heb je het ook gehad, zeg maar of nog steeds.

292
00:21:11,760 --> 00:21:24,080
Jessica: Zij staken die winkels in de brand bij wijzen van protest, omdat ze het opname voor die donkere mensen in Zuid-Afrika, dat was toen heel heftig voor Nederlanders, dat dat gebeurde, want dat was nog nooit eerder gebeurd.

293
00:21:24,399 --> 00:21:32,239
Jessica: En uiteindelijk zijn daar heel veel huiszoekingen gedaan bij die activisten thuis.

294
00:21:32,479 --> 00:21:36,959
Jessica: En mijn vader was toevallig, de RC rechtercommissaris.

295
00:21:38,639 --> 00:21:41,840
Jessica: Inside information.

296
00:21:41,840 --> 00:21:43,840
Jessica: En hij kwam ook op voor.

297
00:21:45,360 --> 00:21:47,839
Jessica: Ja, dat is ook.

298
00:21:51,040 --> 00:21:52,559
Jessica: Daar ga ik een boek over schrijven.

299
00:21:52,560 --> 00:21:56,000
Jessica: En ik heb inderdaad inside information daarvan.

300
00:21:57,600 --> 00:22:00,320
Jessica: Het mooie is, het is ook nog niet gedaan.

301
00:22:00,320 --> 00:22:03,279
Jessica: Er is nog helemaal geen boek over, dus ik ga dat gewoon doen.

302
00:22:03,519 --> 00:22:05,760
Jessica: En dat kan ik dus allemaal weer zelf doen.

303
00:22:05,760 --> 00:22:07,679
Jessica: En ik heb die omslag heb ik al.
304
00:22:07,919 --> 00:22:10,720
Jessica: Ik kan hier wat maken ook weer met mijn opdracht.
 304
00:22:10,719 --> 00:22:11,600
Jessica: Dat is super vet.
 305
00:22:11,840 --> 00:22:19,759
Joop: Zit er nog iets van ambitie om AI om een nog iets andere plek te zetten dan dat je dat nu gedaan heeft.
 306
00:22:19,760 --> 00:22:21,120
Jessica: En waar denk je dat aan?
 307
00:22:21,120 --> 00:22:23,439
Joop: Ik vind het al best veel.
 308
00:22:23,600 --> 00:22:25,519
Joop: Nee, ik heb geen idee.
 309
00:22:25,679 --> 00:22:29,279
Joop: Ik weet eigenlijk ook helemaal niet hoe het werkproces er voor jou uitziet.
 310
00:22:29,280 --> 00:22:31,199
Joop: Misschien is dat ook nog wel interessant.
 311
00:22:31,439 --> 00:22:36,239
Jessica: Nee, ik zou gebruik het dus wel zo ontzettend veel met alles.
 312
00:22:36,560 --> 00:22:37,600
Jessica: Ik weet niet.
 313
00:22:38,239 --> 00:22:43,679
Joop: Gebruik je het ook bijvoorbeeld bij zo direct bij het onderzoek naar wat er in de jaren 80 gebeurd is.
 314
00:22:44,080 --> 00:22:49,120
Jessica: Dan kan je natuurlijk zeker kan je opdrachtgeven, nou, zoek alle onderzoeken uit die tijd.
 315
00:22:49,600 --> 00:22:54,239
Jessica: Dan rolt dat eruit, welke onderzoeken zijn, zoekartikelen erover.
 316
00:22:54,719 --> 00:23:01,120
Jessica: Welke televisie dingen films daarover, en dat heb ik ook al deels gedaan.
 317
00:23:01,120 --> 00:23:02,560
Jessica: Dus dat heb ik ook al bekeken.
 318
00:23:02,800 --> 00:23:07,040
Jessica: Tuurlijk, dan geef je een zoekopdracht en verzamelt hij dat materiaal.
 319
00:23:07,039 --> 00:23:10,719
Jessica: Dat kan je ook zelf doen, maar goed, daar raad het gelijk.
 320
00:23:10,719 --> 00:23:12,560
Jessica: Het is super efficiënt.
 321
00:23:13,760 --> 00:23:15,279
Jessica: Waarom niet, toch?
 322
00:23:15,919 --> 00:23:21,280
Niels: Het enablet jou om dingen zelf te kunnen doen, zie je dat anderen hier ook mee aan de slag gaan.
 323
00:23:21,519 --> 00:23:22,639
Jessica: Ja, nog veel te weinig.
 324
00:23:22,639 --> 00:23:34,239
Jessica: Dus die schrijvers, die zitten allemaal onder de plak bij de grote uitgeverijen, en er is een tijdje terug, zo er een groot experiment zijn bij VKB, de grootste Nederlandse uitgever, maar daar heb ik niks meer over gehoord.
 325
00:23:34,240 --> 00:23:37,279
Jessica: Dus daar was heel veel protest tegen van schrijvers en vertalers.
 326
00:23:38,560 --> 00:23:50,559
Jessica: Nou, met AI, om te gaan daarmee dingen uit te gaan proberen, of dat vertalen was of op een andere manier inzetten, dat herinner ik nu even zo snel niet, maar in ieder geval, dan kwam zoveel protest.
 327
00:23:50,719 --> 00:23:51,840
Jessica: Dat is gestopt.
 328
00:23:51,840 --> 00:23:55,279
Joop: En is dat protest vanuit creatief oogpunt.
 329
00:23:56,800 --> 00:24:00,960
Joop: Is dat auteursrechtelijk, want daar hoor ik de dingen ook natuurlijk wel over.
 330
00:24:01,280 --> 00:24:04,960
Jessica: Het is baanbehoud vooral bij vertalers natuurlijk.
 331
00:24:04,959 --> 00:24:08,159
Jessica: Dus die zien natuurlijk dat hun bezorgd over hun baan.
 332
00:24:08,159 --> 00:24:13,119
Jessica: Dat dat dan natuurlijk niet meer net als de faxen vroeger, die zijn ook verdwenen.
 333
00:24:13,199 --> 00:24:18,319
Jessica: Dus dat net de telefoon hebben we ook snel.
 334
00:24:20,880 --> 00:24:27,439
Jessica: Ja, en uitgeverijen zijn inderdaad waarschijnlijk bang dat schrijvers zelf zoals ik al doe.
 335
00:24:27,919 --> 00:24:30,880
Jessica: Te veel initiatief gaan ontplooien.
 336
00:24:35,959 --> 00:24:43,559
Joop: Wat welke rol in deze nieuwe wereld die jij waar jij eigenlijk al in zit, welke rol speelt de uitgever dan.
 337
00:24:45,880 --> 00:24:48,999
Jessica: Als je denkt aan die geeft ook de boeken uit van mensen.
 338
00:24:48,999 --> 00:24:51,479
Jessica: Dus die zit daartussen.
 339
00:24:51,479 --> 00:24:54,360
Jessica: Die zit tussen de winkel en de schrijver.
 340
00:24:54,679 --> 00:24:56,200
Jessica: Dus die geeft het boeken uit.
 341
00:24:56,199 --> 00:24:59,159
Jessica: Die zorgt dat er eindredactie op plaatsvindt.
 342
00:24:59,880 --> 00:25:03,080
Jessica: Dat de schrijver begeleid wordt door een redacteur.
 343
00:25:03,320 --> 00:25:06,120
Jessica: Dat de marketing, de marketing natuurlijk, dat is belangrijkste.
 344
00:25:06,280 --> 00:25:07,799
Jessica: Zij doen veel marketing.
 345
00:25:08,439 --> 00:25:17,639
Jessica: En zij in het buitenland sluiten zij dan de deals met de buitenlandse uitgeverijen om die boeken te vertalen.
 346
00:25:18,199 --> 00:25:20,519
Jessica: En daar zijn alle boekenmarkten voor.
 347
00:25:20,520 --> 00:25:24,360
Jessica: Of dan heb je grote beurzen, boekenbeurs waar ze elkaar moeten.
 348
00:25:24,360 --> 00:25:31,959
Jessica: En daar natuurlijk wielen en dealen over wie doet wie en ja, de best selling authors, die worden dan natuurlijk vertaald.
 349
00:25:32,199 --> 00:25:33,639
Jessica: En de minder bekende niet.
 350
00:25:33,639 --> 00:25:36,039
Jessica: Dus heel veel Nederlandse schrijvers zijn niet vertaald.
 351
00:25:36,040 --> 00:25:47,960
Jessica: Dus ik ben echt wel heel echt bekende, veel bekendere schrijvers dan ik, die worden niet betaald, ze verdienen ook nog heel veel.
 352
00:25:48,439 --> 00:25:53,720
Jessica: Dan krijg je maar 10% over een boek bij de gewone uitgeverijen, zeg maar.
 353
00:25:53,880 --> 00:25:55,479
Joop: Dat is denk ik wat heel veel mensen vergeten.
 354
00:25:56,040 --> 00:25:58,760
Jessica: Dat is echt gewoon per boek.
 355
00:25:58,999 --> 00:26:00,840
Joop: Die oplagen zijn niet in de miljoenen.
 356
00:26:01,080 --> 00:26:02,840
Jessica: Dus je kan er helemaal niet van leven.
 357
00:26:02,840 --> 00:26:04,039
Jessica: Dus het is echt.
 358
00:26:04,040 --> 00:26:10,919
Niels: Maar betekent dat je wel ook naar de beurzen toe moet zelf omdat de boeken, ondanks dat ze vertaald zijn, wel daar aan de mand op.
 359
00:26:10,999 --> 00:26:13,159
Jessica: Nee, want ik doe via Amazon bied ik het aan.
 360
00:26:13,159 --> 00:26:17,960
Jessica: Dus dat is gewoon de winkel die heel goed verkoopt in Italië en het buitenland in Nederland niet.
 361
00:26:17,959 --> 00:26:20,199
Jessica: Dus dan moet je kan je niet om bol heen.
 362
00:26:20,199 --> 00:26:22,039
Jessica: Dus daar heb ik wel boeken ook liggen.
 363
00:26:22,040 --> 00:26:24,840
Jessica: Want ik lig op mijn boeken liggen ook bij het Centraal Boekhuis.
 364
00:26:24,840 --> 00:26:28,759
Jessica: Die moeten daar dan weer liggen, zodat ze ook weer door bol verkocht kunnen worden.
 365
00:26:32,199 --> 00:26:36,759
Joop: We hebben natuurlijk ook wat ingelezen en wat dingetjes van je opgezocht.
 366
00:26:36,760 --> 00:26:44,120
Joop: En een van de dingen die ik tegenkwam, is dat je had aangegeven dat je wel heel graag de regie in handen wil houden.
 367
00:26:44,280 --> 00:26:48,439
Joop: Hoe ziet de regie ten opzichte van de AI eruit?
 368
00:26:49,080 --> 00:26:50,360
Jessica: En waar had je dat gelezen?
 369
00:26:50,360 --> 00:26:51,079
Jessica: Ik ben heel benieuwd.
 370
00:26:52,840 --> 00:26:54,439
Joop: Ja, doet onze research.
 371
00:26:56,280 --> 00:27:05,800
Joop: Ik heb de bron niet over een kaartje staan, dat is gewoon super grappig, omdat je leggen meteen dit is het ding.
 372
00:27:05,800 --> 00:27:10,679
Jessica: Dus dat vind ik grappig dat dit eruit komt, want ik heb nooit eerder gehoord dat iemand dat tegen mij zei.
 373
00:27:10,840 --> 00:27:20,280
Jessica: En dan denk ik van ja, dat weet dat als AI dat dan doet, ik noem het al maar AI, dan is dat natuurlijk grappig, want dat is wel wie ik ben.
 374
00:27:20,439 --> 00:27:22,120
Jessica: Dus dat haalt hij er heel goed uit.
 375
00:27:22,120 --> 00:27:27,319
Jessica: En ik heb het net denk ik allemaal verteld, hoe ik de regie in handen houden.
 376
00:27:28,280 --> 00:27:36,600
Joop: Ja, maar dat is zakelijk, maar ik bedoel veel meer eigenlijk echt bij het werken met AI.
 377
00:27:36,679 --> 00:27:39,399
Joop: Dus hoe hou je daar de regie in.
 378
00:27:39,399 --> 00:27:44,679
Joop: Daar heb je inderdaad wel een aantal dingen verteld, dat je zelf stuurt.
380
00:27:45,239 --> 00:27:56,759
Joop: Maar zijn er ook laat ik het naar mezelf trekken, ik word ook nog wel eens verleid, zeg maar, door dat de vragen terug worden gesteld, zal ik dit voor je maken, zal ik het anders maken.

379
00:27:57,719 --> 00:28:01,880
Joop: Da is soms best wel moeilijk om daar weerstand aan te bieden.

380
00:28:03,159 --> 00:28:04,999
Joop: Dan is de vraag, bied je weerstand?

381
00:28:05,080 --> 00:28:05,960
Joop: En hoe doe je dat dan?

382
00:28:06,199 --> 00:28:11,480
Jessica: Ja, ik ga ook heel veel met hem in discussie en zeg ik van nou, stop nou even, daar kan je nou niet weer mee komen.

383
00:28:11,479 --> 00:28:13,719
Jessica: Oké, dat soort gesprekjes heb ik ook al.

384
00:28:13,959 --> 00:28:17,400
Jessica: Dus ik heb daar professioneel helemaal geen moeite mee.

385
00:28:17,399 --> 00:28:21,959
Jessica: Om ik gewoon precies weet wat ik wil, dus dan stop ik gewoon.

386
00:28:21,959 --> 00:28:25,080
Jessica: Dus dan ben ik gewoon op een gegeven moment tevreden met de output.

387
00:28:25,080 --> 00:28:30,519
Jessica: En dan met de vertaling of het plaatje, of wat hij dan doet, of de suggesties die die geeft, en dan ga ik niet door.

388
00:28:30,520 --> 00:28:32,519
Joop: Dus dan kan het heel goed stoppen.

389
00:28:32,999 --> 00:28:43,000
Jessica: Het is meer dat je, ik gebruik het ook privé voor sociale interactie, dingen, vragen die ik heb of advies.

390
00:28:42,999 --> 00:28:57,560
Jessica: En dan is het wat lastiger, dan komt hij natuurlijk met mooie dingen dat je denkt, maar goed, ook dat inmiddels ben ik zo gewend dat ik dat ook heel goed kan stoppen en daar mijn grenzen in ken.

391
00:28:58,039 --> 00:29:05,239
Joop: Ja, eigenlijk zeg je aan de zakelijk, of tenminste in je schrijfkant, weet je waar je naartoe wil, heb je je richting bepaald.

392
00:29:05,240 --> 00:29:06,679
Joop: En dat is eigenlijk je kompas.

393
00:29:08,280 --> 00:29:14,479
Jessica: Dus ik ben niet bang dat hij neemt niet de leiding over, maar ik blijf absoluut degene die op de box zit.

394
00:29:19,040 --> 00:29:26,559
Joop: Hoe zie jij de richting waar we op gaan met AI in jouw vakgebied, misschien zelfs in de journalistiek?

395
00:29:27,199 --> 00:29:31,999
Joop: Ben je dan daar hoopvol in, maak je je erg zorgen over?

396
00:29:32,320 --> 00:29:35,600
Jessica: Nee, ik vond het zeg maar jammer dat op een gegeven moment.

397
00:29:35,600 --> 00:29:41,600
Jessica: Kijk, het was afgelopen jaar was de voormalige NRC hoofdredacteur.

398
00:29:42,159 --> 00:29:44,399
Jessica: Die was wel erg had erg op zijn kop gekregen.

399
00:29:45,040 --> 00:29:52,239
Jessica: Van de Meers van de Meers, omdat hij podcast in Blogs.

400
00:29:53,439 --> 00:29:56,560
Jessica: Hij heeft heel veel interviews met mensen gedaan.

401
00:29:56,560 --> 00:30:04,080
Jessica: En toen is AI gaan hallucineren en die ging allerlei citaten die mensen alle citaten in de mond leggen die ze nooit gedaan hadden.

402
00:30:04,399 --> 00:30:15,360
Jessica: Het is natuurlijk een blur, dat had niet zo moeten gebeuren, maar dan vind ik uiteindelijk vind ik het zo interessant dat hij de moed heeft om het uit te proberen dat ik het experiment gewoon heel interessant vind.

403
00:30:15,360 --> 00:30:17,280
Jessica: En hij krijgt er dan weer straf.

404
00:30:18,239 --> 00:30:24,959
Jessica: Mag hij dat niet meer doen op tijdelijk op normactief, weet ik veel, wat de straf precies is, maar dan denk ik van daar hoef je niet zo frequent op te reageren.

405
00:30:24,959 --> 00:30:28,720
Jessica: Omdat het is interessant dat die man het aan dat hij de moed heeft om het te proberen.

406
00:30:28,719 --> 00:30:32,719
Jessica: En dat er fouten aan het licht komen, is alleen maar interessant.

407
00:30:32,719 --> 00:30:36,959
Jessica: Want dan zie je van oké, dat kan je dus niet overlaten aan AI.

408
00:30:36,959 --> 00:30:40,319
Jessica: Citaten ophalen bij mensen, dat blijft dus een taak van de journalist.

409
00:30:40,399 --> 00:30:45,679
Jessica: Je zult altijd je inhoud en je research, dat moet je zelf blijven doen.

410
00:30:45,679 --> 00:30:52,079
Jessica: En je moet heel goed blijven controleren of de bronnen die je aandraagt, of dat dus klopt.

411
00:30:52,080 --> 00:30:55,039
Jessica: Dus je moet een hele goede controle erop blijven houden.

412
00:30:55,040 --> 00:30:57,920
Jessica: Omdat die anders aan de haal gaat met allerlei dingen.

413
00:30:58,239 --> 00:31:00,560
Jessica: Ik durf kennelijk is een pleaser.

414
00:31:01,040 --> 00:31:05,519
Jessica: Jef geen nee te zeggen, of op die manier op dat punt.

415
00:31:06,880 --> 00:31:09,520
Jessica: Ja, dan denk ik, daar moet je dan gewoon je lessen uittrekken.

416
00:31:09,519 --> 00:31:12,639
Jessica: Dat je denkt, oké, dat kan hij dus wel, en dat en dat kan niet.

417
00:31:12,639 --> 00:31:17,840
Jessica: Dus ik denk zeker dat AI superbelangrijk wordt bij op eindredactie.

418
00:31:18,080 --> 00:31:22,960
Jessica: Dat hij natuurlijk heel goed spellingcontrole kan doen, teksten snel kan scannen, van staat het allemaal goed.

419
00:31:23,679 --> 00:31:24,720
Jessica: Uiteindelijk blijf je.

420
00:31:24,719 --> 00:31:31,679
Jessica: De mens blijft altijd degene die de eindcontrole moet doen en goed moet controleren van dit goed uit.

421
00:31:32,159 --> 00:31:33,679
Joop: Hoe kijk je er dan tegenaan?

422
00:31:33,760 --> 00:31:35,199
Joop: Want mensen maken ook fouten.

423
00:31:35,199 --> 00:31:42,239
Joop: Hij had zelf het ook misschien de quotes naar kunnen parafraseren, wat misschien ook niet helemaal correct was.

424
00:31:42,880 --> 00:31:48,799
Joop: Waar ligt bij jou de grens dat je een grens overgaat, laat het zo zeggen.

425
00:31:51,280 --> 00:31:53,360
Joop: Of gewoon met werken met AI.

426
00:31:56,159 --> 00:32:01,280
Jessica: Op het moment dat het voor journalist niet feitelijk correct maar is, als het niet klopt, dat is de grens.

427
00:32:02,080 --> 00:32:05,759
Joop: Dat gebeurde natuurlijk bij hem, omdat hij quotes verzonnen was.

428
00:32:06,240 --> 00:32:07,760
Jessica: Maar daar kom je dan dus achter.

429
00:32:07,760 --> 00:32:11,280
Jessica: En dan moet je dan dus zeggen, dat kan je dus op die manier niet meer doen.

430
00:32:11,280 --> 00:32:15,520
Jessica: Dus wat hij gedaan heeft, overgelaten heeft aan het systeem, dat doe je dus niet meer.

431
00:32:15,520 --> 00:32:17,679
Jessica: Maar andere dingen kan je wel doen.

432
00:32:18,800 --> 00:32:21,039
Jessica: Andere taken kan je hem wel laten doen.

433
00:32:22,240 --> 00:32:24,479
Jessica: Dat is dan gewoon je bevinding.

434
00:32:24,560 --> 00:32:29,439
Jessica: Dus we zijn nog denk ik in een fase waarbij je gewoon experiment.

435
00:32:29,840 --> 00:32:30,880
Jessica: En je bent aan het.

436
00:32:30,880 --> 00:32:32,479
Jessica: En ik sta daar gewoon heel open voor.

437
00:32:32,479 --> 00:32:37,040
Jessica: Ik ben gewoon open minded iemand en heel nieuwsgierig en ook wel een rebel.

438
00:32:37,360 --> 00:32:43,200
Jessica: Dus dan krijg je dat je daar dat aangaat en gewoon wil zien van ja, wat kan dat systeem?

439
00:32:43,199 --> 00:32:44,320
Jessica: Hoe ver gaat het?

440
00:32:44,320 --> 00:32:48,480
Jessica: En gelijkertijd moet het allemaal wel natuurlijk kloppen en goed gaan.

441
00:32:48,639 --> 00:32:51,120
Jessica: Ja, ook in de zorg of in de medische.

442
00:32:51,600 --> 00:32:53,199
Joop: Het hangt natuurlijk van de sector af waar je.

443
00:32:53,360 --> 00:32:58,080
Joop: En er zijn natuurlijk ook advocaten die zijn er recent heel erg veel in het nieuws.

444
00:32:58,080 --> 00:32:58,719
Joop: Ja, toch?

445
00:32:58,719 --> 00:33:03,120
Joop: Die verkeerde die bronnen hadden aangedragen die helemaal niet bestonden.

446
00:33:03,840 --> 00:33:05,120
Jessica: Dat werkt dus blijkbaar niet.
449
00:33:05,120 --> 00:33:07,600
Jessica: Dat kan je dus niet goed, dus dan moet je dat niet doen.

447
00:33:07,840 --> 00:33:09,200
Jessica: Daar kan we dan achter.

448
00:33:09,199 --> 00:33:15,360
Jessica: Maar ja, dat mag toch, want we leren kleuters van fouten, kan je leren fouten maken mag.

449
00:33:16,240 --> 00:33:18,079
Jessica: Maar zelf als volwassenen mogen we nooit fouten maken.

450
00:33:18,080 --> 00:33:20,159
Jessica: Dat is sommige weer het ergste wat er bestaat.

451
00:33:22,639 --> 00:33:25,440
Jessica: Worker heel veel fouten gemaakt, maar we mogen het alleen niet zeggen.

452
00:33:25,439 --> 00:33:26,800
Jessica: En ook niet in de wetenschap.

453
00:33:26,800 --> 00:33:31,519
Jessica: En als ik denk, als we dat nou eens wel zouden mogen zeggen, dan gaat er heel veel spanning weg.

454
00:33:32,479 --> 00:33:33,840
Jessica: En dan kan je lessen leren.

455
00:33:33,840 --> 00:33:34,480
Joop: Zeker.

456
00:33:34,479 --> 00:33:38,880
Jessica: Dus dat uiteindelijk leer je dat ook je kleine kinderen, dus moet je het zelf ook het goede voorbeeld geven.

457
00:33:38,880 --> 00:33:40,560
Joop: Maar wat was jouw laatste fout?

458
00:33:40,560 --> 00:33:43,199
Jessica: Mijn laatste fout.

459
00:33:44,479 --> 00:33:45,759
Jessica: Dat vind ik een moeilijk vraag.

460
00:33:45,760 --> 00:33:50,479
Jessica: Ik weet niet zo snel een voorbeeld van een fout in mijn.

461
00:33:50,479 --> 00:33:53,519
Jessica: Ik ben natuurlijk nu een schrijver, dus je bent met fictie bezig.

462
00:33:58,639 --> 00:34:00,159
Jessica: Nou, dat is juist het fijne.

463
00:34:00,159 --> 00:34:02,039
Jessica: Ik kan even helemaal los gaan.

464
00:34:01,840 --> 00:34:06,120
Jessica: Ik kan snel geen fout bereiken.

465
00:34:06,159 --> 00:34:08,120
Jessica: Maar als ik hem had gemaakt, zou ik hem zo.

466
00:34:10,520 --> 00:34:14,998
Niels: En binnen de opinie schrijven, gebruik je dan minder.

467
00:34:15,320 --> 00:34:16,840
Jessica: Of doe je dan ChatGPT?

468
00:34:17,639 --> 00:34:18,679
Jessica: Nee, dan gebruik ik het niet.

469
00:34:18,679 --> 00:34:25,960
Jessica: Dat zou gewoon mijn eigen opinie stukken en dan tot nu toe.

470
00:34:26,600 --> 00:34:28,518
Jessica: Maar dat is ook meer, dat zou wel kunnen hoor.

471
00:34:28,840 --> 00:34:37,079
Jessica: Je kan heus wel je argumenten die je dan hebt op een rij zetten, of met hem sparren om betere argumenten te krijgen.

472
00:34:37,080 --> 00:34:39,399
Jessica: Alleen ja, je moet het wel altijd zelf.

473
00:34:40,040 --> 00:34:44,440
Jessica: In de journalistenwereld is het toch wel om het zelf dan te schrijven.

474
00:34:44,438 --> 00:34:53,000
Jessica: Maar ik vind het geen probleem voor mensen die geen schrijvers zijn, er is nu een nieuwe uitgever, die brengt duizenden boeken op de markt.

475
00:34:53,399 --> 00:34:55,639
Jessica: Dat zijn doe het zelf boeken of zo.

476
00:34:55,880 --> 00:35:03,240
Jessica: Dat is helemaal een shocking, natuurlijk in de ook in die uitgeverijwereld, dat deze uitgever dat doet, en dat laat hij allemaal door AI maken.

477
00:35:03,320 --> 00:35:05,079
Jessica: Alleen het staat bomen.

478
00:35:05,079 --> 00:35:07,559
Jessica: Dus er zijn heel veel taaltechnisch klopt het allemaal niet.

479
00:35:07,559 --> 00:35:10,520
Jessica: Maar ik vind dan weer een super interessant experiment.

480
00:35:10,519 --> 00:35:15,399
Jessica: Omdat uiteindelijk is de lezer, de consument degene die beslist of hij het goed vindt of niet.

481
00:35:15,720 --> 00:35:19,319
Jessica: Dus dat blijft wel het criterium van vinden consumenten het goed.

482
00:35:19,320 --> 00:35:22,119
Jessica: Je hoeft niet als zij het een mooi boek vinden, waarom niet?

483
00:35:22,119 --> 00:35:22,759
Jessica: Weet je wel.

484
00:35:22,919 --> 00:35:27,959
Jessica: Dus wat ik wil zeggen is voor journalisten is natuurlijk een erekwestie dat ze zelf een teksten schrijven.

485
00:35:28,119 --> 00:35:32,360
Jessica: Want ja, een bakker bak ook zijn eigen brood, dat gaat hij niet volledig laten uit.

486
00:35:32,519 --> 00:35:37,639
Jessica: Maar voor mensen die niet zo goed kunnen schrijven, waarom zouden ze niet gebruiken, dan kunnen ze ook boeken uitgeven, waarom niet?

487
00:35:38,039 --> 00:35:43,159
Joop: Als ik even de andere kant gaan zitten, als advocaat van de duivel.

488
00:35:44,119 --> 00:35:53,720
Joop: Wat als er nou een stortvloed zeg maar van dit soort boeken gaan krijgen die vol zitten met fouten, waar slecht Nederlands in staat.

489
00:35:54,680 --> 00:36:00,520
Joop: Zijn we daar niet onszelf, zeg maar naar beneden aan het halen.

490
00:36:00,999 --> 00:36:05,639
Jessica: Nou, dat denk ik niet, ook omdat het dan weer een tijdelijk iets is veert het weer.

491
00:36:05,640 --> 00:36:08,599
Jessica: Ja, ik ben zelf heel veel krachtig dat veert weer terug.

492
00:36:08,599 --> 00:36:10,840
Jessica: Dat komt altijd wel weer gecorrigeerd.

493
00:36:14,840 --> 00:36:20,359
Joop: Ik wil het vergelijken met misschien wat minder correct.

494
00:36:20,360 --> 00:36:22,919
Joop: De rotzooi die je in de supermarkt koopt.

495
00:36:23,079 --> 00:36:29,959
Joop: Dus we zijn van gezonde voedsel zijn we gegaan naar alles wat gepreprocessed is en nu in de supermarkt ligt.

496
00:36:30,039 --> 00:36:31,959
Joop: En dat is heel makkelijk.

497
00:36:32,119 --> 00:36:37,320
Joop: Wat als we nou zeg maar de boeken, de verhalen die we krijgen, ook allemaal heel snel gericht.

498
00:36:37,479 --> 00:36:44,040
Jessica: Dat is zo, de echte kwaliteitsliteratuur, dat ligt al niet meer in de boekenwinkels, dat was al zo.

499
00:36:44,999 --> 00:36:47,560
Jessica: Dit is al een discussie die al heel lang.

500
00:36:50,439 --> 00:36:53,399
Jessica: Ja, toch, in alle grote boekenketens.

501
00:36:53,559 --> 00:37:05,080
Jessica: Dat wordt steeds moeilijker, natuurlijk om hele bijzondere literatuur nog het gaat natuurlijk om de commercie en de schrijvers die het best verkopen, dat wordt doorheen gepompt.

502
00:37:05,240 --> 00:37:06,600
Jessica: Dat hebben we nu toch al.

503
00:37:09,880 --> 00:37:10,999
Jessica: En die mindset.

504
00:37:10,999 --> 00:37:13,399
Jessica: Ja, mensen willen gewoon monny maken natuurlijk.

505
00:37:13,559 --> 00:37:17,640
Jessica: Dat is met alles.

506
00:37:19,079 --> 00:37:27,639
Niels: Heb je een advies voor schrijvers die juist nu zien dat ze niet vertaald worden of ergens een limitatie voelen om een stap te gaan nemen?

507
00:37:27,640 --> 00:37:29,319
Niels: En wat zou je ze willen adviseren?

508
00:37:29,320 --> 00:37:31,240
Jessica: Om dit ook te gaan doen wat ik doe.

509
00:37:31,640 --> 00:37:37,159
Jessica: Ga het gewoon uitproberen en ga ermee aan de slag gaan mee experimenteren en ze hoeven niet.

510
00:37:37,159 --> 00:37:48,199
Jessica: Ze kunnen dat wat ze bij de uitgeverij uitbrengen, daar uitgeven, en zelf voor zichzelf andere dingen, projecten op zetten en kijken wat ze zelf ermee kunnen doen.

511
00:37:48,200 --> 00:37:50,919
Niels: Dus denk buiten de gebaande paden.

512
00:37:51,640 --> 00:37:53,080
Jessica: En dat kan er ook naast.

513
00:37:53,160 --> 00:37:57,399
Jessica: Je kan best bij je uitgeverij blijven en zelf dingen uitproberen.

514
00:37:57,720 --> 00:37:59,719
Jessica: Daar gaat hij uitgever verder ook niet over.

515
00:37:59,880 --> 00:38:01,640
Jessica: Die vrijheid hebben ze wel.

516
00:38:02,439 --> 00:38:03,560
Joop: Hoe kom je?

517
00:38:03,640 --> 00:38:06,119
Joop: Want er zijn ook heel veel mensen die zien risico's.

518
00:38:06,280 --> 00:38:11,880
Joop: Dus ze zullen best ook luisteraars zijn en die denken van ja, dat kan.

519
00:38:11,880 --> 00:38:14,279
Joop: Misschien in het vakgebied dat jij doet.

520
00:38:14,280 --> 00:38:15,959
Joop: Maar hoe zou je dit kunnen vertalen?

521
00:38:15,959 --> 00:38:19,960
Joop: Ik weet niet of je dat lukt van kenniswerkers die zitten op kantoor.

522
00:38:20,200 --> 00:38:25,640
Joop: Hoe gaan die jouw experiment mindset gebruiken in hun werk?

523
00:38:25,959 --> 00:38:27,159
Jessica: Door dingen uit te gaan.

524
00:38:27,240 --> 00:38:31,800
Jessica: Ik kan natuurlijk niet kijken, bekijken wat hun takenpakket is, maar dat ze gewoon per taak bekijken.

525
00:38:31,959 --> 00:38:37,559
Jessica: Hoe kan ik AI inzetten op een manier dat het goede resultaten opleveren en efficiënt is.

526
00:38:37,559 --> 00:38:40,200
Jessica: Uiteindelijk levert het natuurlijk veel efficiëntie op.
530
00:38:40,680 --> 00:38:53,840
Jessica: En daar waar je tijdwinst kunt maken, de stukken of saaie dossiers waar je die nog moet wegwerken of wat dan ook, dan mag je best natuurlijk efficiëntie inbrengen door AI te gebruiken, bijvoorbeeld.

527
00:38:53,999 --> 00:39:02,880
Joop: Ja, en ik denk wel dat je als efficiëntie je doel is, dat je wel moet realiseren dat het eerst een tijdsinvestering is om de efficiëntie te bereiken.

528
00:39:02,880 --> 00:39:03,999
Jessica: En hoe bedoel je dat?

529
00:39:05,360 --> 00:39:06,240
Jessica: Kunnen beheersen natuurlijk.

530
00:39:06,320 --> 00:39:07,439
Joop: Ja, je moet het leren.

531
00:39:07,439 --> 00:39:09,280
Joop: En het leren kost even tijd.

532
00:39:09,599 --> 00:39:12,240
Joop: Maar dat het daarna versnelt.

533
00:39:12,240 --> 00:39:16,880
Joop: En ik zeg dit omdat ik had namelijk vanochtend een presentatie.

534
00:39:17,200 --> 00:39:24,800
Joop: En daar heb ik ook de vraag gesteld: ben je bereid om tijd te investeren om iets nieuws te leren.

535
00:39:24,800 --> 00:39:32,000
Joop: En daar waren echt al mensen, bedrijven, die zeiden van nee, en ik ga mijn mensen daar ook niet de tijd voor geven.

536
00:39:34,800 --> 00:39:36,959
Niels: We hebben geen kijkers, maar wel luisteraars.

537
00:39:37,039 --> 00:39:38,719
Niels: Mijn mond valt even wijd open.

538
00:39:38,720 --> 00:39:44,080
Joop: Ja, en ik denk dat dat ook te maken heeft met alles wat jij vandaag verteld heeft.

539
00:39:44,079 --> 00:39:50,880
Joop: Dat je zegt van ja, maar ik ben dat gaan doen, maar je hebt voor jezelf de tijd en de ruimte genomen om dingen te gaan leren.

540
00:39:50,880 --> 00:39:53,280
Jessica: Ja, dat is ja, dat doe ik altijd.

541
00:39:53,280 --> 00:39:57,439
Jessica: Dus dat is gewoon mijn instelling als journalist, sowieso dat je nieuwsgierig bent.

542
00:39:57,439 --> 00:40:02,480
Jessica: Dus het is mijn werk ook om heel snel in nieuwe stof in te lezen, zeg maar.

543
00:40:02,479 --> 00:40:03,999
Jessica: Dat is het journalistieke vak.

544
00:40:03,999 --> 00:40:05,679
Jessica: Je moet over alles kunnen schrijven.

545
00:40:05,680 --> 00:40:07,760
Jessica: Dus ja, dat ben ik toch al gewend.

546
00:40:07,760 --> 00:40:09,840
Jessica: Dus dan ga ik ook dit weer.

547
00:40:09,840 --> 00:40:15,840
Jessica: Daar duik ik dan in en dan verdiep ik me erin en dan maak ik mijn eigen en je wil uiteindelijk wil ik me blijven ontwikkelen.

548
00:40:15,840 --> 00:40:20,159
Jessica: Dus ik snap zeg maar, het bedrijf wat dit dan zegt, wat jij net als voorbeeld gaf, niet.

549
00:40:20,160 --> 00:40:23,599
Jessica: Want je bent een ondernemer, dus je moet je als ondernemer altijd blijven ontwikkelen.

550
00:40:23,599 --> 00:40:29,439
Jessica: Dus dat lijkt me niet goed voor het creatief voor het proces uiteindelijk.

551
00:40:29,439 --> 00:40:33,119
Jessica: Ik heb ooit, ik heb een boek Machtige topvrouwen geschreven toen.

552
00:40:33,119 --> 00:40:37,840
Jessica: En een van de topvrouwen was Wolter Schuur van Wolseur en Nancy McKinsey.

553
00:40:38,399 --> 00:40:54,560
Jessica: En een hele bijzondere Amerikaanse vrouw dame die ooit in de uitgeverijwereld recht kwam, in Amerika en die toen in feite dat hele uitgeverij heeft gedigitaliseerd die voorzag.

554
00:40:54,559 --> 00:40:57,679
Jessica: En het is in de medische hoek zitten zijn natuurlijk.

555
00:40:57,680 --> 00:41:03,679
Jessica: Zij verzag van de technologie ging zo snel, dat moet ik allemaal gaan omzetten.

556
00:41:03,680 --> 00:41:06,959
Jessica: Dus alle uitgaves die wij hebben, dat moet beschikbaar worden.

557
00:41:06,959 --> 00:41:09,680
Jessica: O, op computers en voor dokters en artsen.

558
00:41:10,160 --> 00:41:11,039
Jessica: Dat moet allemaal.

559
00:41:11,039 --> 00:41:13,759
Jessica: En dat heeft zij voorzien en gedaan.

560
00:41:13,760 --> 00:41:16,479
Jessica: En daarmee was ze de tijd ver vooruit.

561
00:41:16,479 --> 00:41:25,919
Jessica: En dat is dus een super goed lopend bedrijf onder haar leiding ook geweest, zal ik maar zeggen, doordat zij om zij heeft later die overstap naar Wolf gemaakt.

562
00:41:25,919 --> 00:41:33,599
Jessica: Maar dat is dus wel voor een bedrijf goed om met een vernieuwing door te voeren.

563
00:41:33,599 --> 00:41:36,160
Jessica: Dat heeft zij wel bewezen, zal ik maar zeggen.

564
00:41:38,959 --> 00:41:41,199
Jessica: Dat zou ik dom vinden om dat dan niet te doen.

565
00:41:41,200 --> 00:41:43,199
Joop: Ja, ik stond er ook versteld van nooit.

566
00:41:43,200 --> 00:41:44,880
Niels: Maar wees nieuwsgierig.

567
00:41:44,880 --> 00:41:51,360
Jessica: Ja, wees nieuwsgierig, sta gewoon open en je maakt maar fouten binnen de kaders, zonder dat het vreselijke fouten zijn.

568
00:41:51,360 --> 00:41:54,559
Jessica: Maar in de medische hoek is dat wat moeilijker natuurlijk.

569
00:41:54,559 --> 00:42:00,880
Jessica: Want je werkt met mensen, dus dan moet je even kijken van wat kan wel en wat kan niet qua experiment.

570
00:42:00,880 --> 00:42:02,239
Jessica: Maar ja, altijd.

571
00:42:02,240 --> 00:42:13,439
Jessica: Ik heb sprak een fysiotherapeut die heel enthousiast ook was, die zei van wij fysiotherapeuten, dan zijn we moeten we soms dagen investeren om bepaalde analyses te maken en zo.

572
00:42:13,599 --> 00:42:15,119
Jessica: Het rotten met de ISO uit.

573
00:42:15,119 --> 00:42:17,039
Jessica: En dan is het ook klopt het ook echt.

574
00:42:17,039 --> 00:42:20,640
Jessica: Dus dat is dan natuurlijk heel efficiënt.

575
00:42:20,640 --> 00:42:21,360
Joop: Zeker.

576
00:42:22,559 --> 00:42:28,880
Joop: Waar ik nog benieuwd naar ben, is, want je maakt je sterk voor topvrouwen.

577
00:42:29,519 --> 00:42:32,320
Joop: En hoe kijk je er dan tegenaan?

578
00:42:32,320 --> 00:42:36,080
Joop: Dat de Big Tech echt bestaat uit tech bro's.

579
00:42:36,079 --> 00:42:44,880
Jessica: Ja, maar dat is ook bijvoorbeeld in Nederland altijd een punt geweest dat er heel weinig vrouwen die tech ook in gestimuleerd worden, ook door hun ouders niet.

580
00:42:44,880 --> 00:42:49,840
Jessica: Dus ook moeders zijn vaak niet zo open minded voor die beroepen, zeg maar.

581
00:42:50,079 --> 00:42:51,599
Jessica: Maar bijvoorbeeld in de Oostblok.

582
00:42:51,999 --> 00:42:53,919
Jessica: Heel veel vrouwen zitten daar niet echt.

583
00:42:53,919 --> 00:42:57,279
Jessica: Dus zie je daar veel meer dan in de Nederlandse cultuur.

584
00:42:57,280 --> 00:43:07,919
Jessica: Dus het is ook een cultureel probleem in Nederland, zeg maar, waar al heel lang vanuit die technische sector wordt het wel geprobeerd proberen ze vanuit het onderwijs ook te stimuleren dat meer meiden dat gaan doen.

585
00:43:07,919 --> 00:43:09,360
Jessica: Want die zijn allemaal slim genoeg hoor.

586
00:43:10,399 --> 00:43:11,999
Joop: Nee, dat is zeker niet niks mee te maken.

587
00:43:13,119 --> 00:43:15,519
Jessica: Dus uiteindelijk is het echt die beeldvorming.

588
00:43:15,519 --> 00:43:19,679
Jessica: die daar steeds gewoon op een of andere manier en dan durfden we meisjes die stappen niet te zetten.

589
00:43:19,680 --> 00:43:23,280
Jessica: Want ja, dan zitten er maar twee meisjes tussen alle jongens en dan gaan ze toch niet doen.

590
00:43:23,280 --> 00:43:25,200
Jessica: Dan ga je toch wat anders studeren.

591
00:43:25,200 --> 00:43:29,679
Jessica: Of weet je, en dat blijft dus een heel hardnekkig probleem eigenlijk daarin.

592
00:43:29,919 --> 00:43:32,159
Jessica: Als we het dan alleen tot Nederland beperken.

593
00:43:32,959 --> 00:43:35,599
Joop: Wat zou je mij en Niels daarin kunnen adviseren?

594
00:43:35,840 --> 00:43:38,120
Joop: Wat zouden wij kunnen doen?

595
00:43:39,640 --> 00:43:42,359
Jessica: Ja, bij selectie in je eigen bedrijf.

596
00:43:36,720 --> 00:43:44,199
Jessica: Ja, voor een omgeving.

597
00:43:44,280 --> 00:43:54,359
Joop: Ja, ik denk dat ons bedrijf 85% als het echt over de IT-functies hebben.

598
00:43:54,919 --> 00:43:57,880
Jessica: Dan solliciteren er ook gewoon weinig vrouwen op die functies.

599
00:43:58,039 --> 00:43:59,240
Jessica: Daar heb je al een probleem.

600
00:43:59,559 --> 00:44:00,439
Joop: Zeker een probleem.

601
00:44:00,680 --> 00:44:04,200
Niels: Als wij naar 5050 zouden willen gaan, moeten we heel veel man ontslaan.

602
00:44:05,079 --> 00:44:14,999
Jessica: En er zijn gewoon weinig vrouwen die zich aanmelden, want anders zou ik zeggen, je moet je selectie zo objectief mogelijk maken, zodat je al je bias weg hebt, waar vrouwen er doorheen komen.

603
00:44:14,999 --> 00:44:19,640
Jessica: Want heel vaak komen ze dus niet door selecties heen, omdat er vooroordelen zijn.

604
00:44:21,559 --> 00:44:23,720
Joop: Ik denk dat wij daar geen last van hebben.

605
00:44:23,800 --> 00:44:25,640
Jessica: We zijn heel erg op zoek juist.

606
00:44:26,119 --> 00:44:31,320
Jessica: Dus dan, als je dan naar opleidingen kijkt, dan komen er weinig vrouwen natuurlijk van die opleidingen af.

607
00:44:31,320 --> 00:44:36,519
Jessica: Maar ja, je moet natuurlijk dan uiteindelijk goede banden hebben met opleidingen stageplekken bieden.

608
00:44:36,519 --> 00:44:40,360
Jessica: Dat zijn momenten waarop ze natuurlijk het bedrijf binnen kunnen komen.

609
00:44:40,599 --> 00:44:48,839
Jessica: En natuurlijk op banenmarkten en zo, waar jonge studenten en zo dan studenten op afkomen, daar moet je aanwezig zijn.

610
00:44:49,079 --> 00:44:52,840
Jessica: Dat die connectie met de universiteiten er is, zal ik maar zeggen.

611
00:44:52,999 --> 00:44:58,679
Jessica: Omdat je daar dat ze weten dat het bestaat en dat ze dat dan aantrekkelijk vinden.

612
00:44:58,919 --> 00:45:00,199
Jessica: Dat zijn dingen die je kan doen.

613
00:45:00,200 --> 00:45:06,759
Jessica: Maar goed, als die aanwas daar naartoe al dus niet goed loopt vanaf de middelbare school.

614
00:45:07,079 --> 00:45:12,120
Jessica: Zie je ook al dat dat zich natuurlijk niet kan veel meer doen, Bertha.

615
00:45:13,320 --> 00:45:16,760
Jessica: Maar dan toch gaan ze de andere iets anders studeren.

616
00:45:18,039 --> 00:45:23,240
Jessica: Ja, daar ligt ook een taak voor middelbare scholen, natuurlijk om dat meer onder de aandacht te brengen.

617
00:45:23,240 --> 00:45:24,519
Jessica: Je kan ook super goed verdienen.

618
00:45:24,519 --> 00:45:26,039
Jessica: Je kan een goed carrière maken.

619
00:45:27,079 --> 00:45:28,999
Joop: Het is een hele leuke baan.

620
00:45:31,079 --> 00:45:33,800
Niels: Zo te horen hebben we wat naar middelbare scholen te brengen dan.

621
00:45:35,079 --> 00:45:36,039
Joop: Dat is een mooie.

622
00:45:36,360 --> 00:45:42,919
Jessica: Daar zou je inderdaad, kan je wel eens een workshop daar geven of dat onder de aandacht brengen, zeker.

623
00:45:42,919 --> 00:45:44,280
Joop: Mooi, dankjewel.

624
00:45:44,680 --> 00:45:53,399
Joop: Volgens mij voordat ik voordat ik afrond, is er een vraag die je gehoopt had dat wij gesteld zouden hebben.

625
00:45:56,360 --> 00:46:04,919
Jessica: Misschien nog over de mafia en het boek de spannende thematiek van boek.

626
00:46:04,919 --> 00:46:06,439
Jessica: Het gaat wel over het mafia.

627
00:46:06,439 --> 00:46:07,559
Jessica: Het is heel spannend.

628
00:46:07,559 --> 00:46:08,200
Joop: Zeker.

629
00:46:08,840 --> 00:46:21,240
Jessica: En het misschien als ik dan zelf mag zeggen, is het dat het gaat natuurlijk over een student die in een lastige relatie terechtkomt en het heel moeilijk is om daaraan te ontworsten, zal ik maar zeggen.

630
00:46:21,559 --> 00:46:24,679
Jessica: De ongezonde dynamiek waarin ze belandt, die maak ik zichtbaar.

631
00:46:24,680 --> 00:46:38,519
Jessica: En wat ik hoop is dat het meer begrip geven bij lezers ook voor is veel victimblaming van vrouwen die in die situaties terechtkomen, dat het meer begrip geeft van hoe lastig het is om eruit te komen.

632
00:46:38,519 --> 00:46:44,679
Jessica: En ook om de studenten die maar voortdurend gechopt worden, van Laura en Lisa en Umeira.

633
00:46:44,680 --> 00:46:52,600
Jessica: Het is natuurlijk echt wel als je ook googelt, ook even door haar I go uitkomen, het is echt shocking horror wat er allemaal.

634
00:46:52,680 --> 00:47:02,520
Jessica: Om die om te laten zien: wat gaat daar voor de context en je krijgt even een inkijkje in het hoofd van zo'n meisje van hoe gaat dat dan?

635
00:47:02,519 --> 00:47:03,800
Jessica: Hoe kom je in die probleem?

636
00:47:04,680 --> 00:47:06,760
Joop: Dat kan ik kan ik zeker bevestigen.

637
00:47:06,840 --> 00:47:16,600
Joop: Ik vond het ook hier en daar op een goede manier ongemakkelijk, omdat het inderdaad schuurt dat je met de hoofdpersoon meeleeft die denken van ja, maar doe nou dit.

638
00:47:16,680 --> 00:47:18,919
Jessica: Dat is die victimblaming, dat is het grappige.

639
00:47:18,919 --> 00:47:23,479
Joop: Ja, en dat merkte ik bij mezelf, waarbij ik dan inderdaad ook meteen dat ook wel dacht.

640
00:47:23,720 --> 00:47:26,119
Joop: Ja, het is allemaal makkelijker gezegd dan gedaan.

641
00:47:26,360 --> 00:47:27,720
Joop: Het is zeker.

642
00:47:28,200 --> 00:47:30,840
Jessica: Want die man doet het helemaal.

643
00:47:30,840 --> 00:47:32,280
Joop: Zeker.

644
00:47:32,840 --> 00:47:42,679
Joop: Hij is we zullen niet alles weggeven, maar ik heb het met veel plezier met veel plezier gelezen, waar natuurlijk vooral.

645
00:47:43,880 --> 00:47:45,239
Jessica: Ook wel een beetje spannend.

646
00:47:45,240 --> 00:47:47,640
Joop: Zeker spannend, ja, nee absoluut.

647
00:47:48,519 --> 00:47:59,640
Joop: Maar heel fijn dat je ook wilde vertellen van hoe alles tot stand kwam, hoe jij tegen het gebruik van AI aankijkt in jouw werk, wat het mogelijk maakt voor je.

648
00:48:04,360 --> 00:48:08,439
Jessica: Mooi, dankjewel voor het gedaan.

649
00:48:09,880 --> 00:48:12,839
Joop: Leuk dat je weer luisteren naar deze aflevering.

650
00:48:12,840 --> 00:48:14,679
Joop: We hebben ook een hele leuke nieuwsbrief.

651
00:48:14,680 --> 00:48:17,399
Joop: Vergeet je daar niet op te abonneren, dat staat in de show notes.

652
00:48:17,399 --> 00:48:20,920
Joop: En tot de volgende keer.