S05E52 - Verkiezingen 2023 - Wat staat er in de plannen van de politieke partijen over AI?

Politieke partijen en kunstmatige intelligentie (AI) in Nederlandse verkiezingsprogramma's. In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen heb ik onderzocht wat de politieke partijen schrijven over AI in hun conceptprogramma's.

Links

• PDF: VVD (https://www.vvd.nl/wp-content/uploads/2023/09/Verkiezingsprogramma-VVD-2023-2027.pdf)
• PDF: CDA (https://d14uo0i7wmc99w.cloudfront.net/%5Bdrukversie%5D%20CDA_ontwerpverkiezingsprogramma%2023-27.pdf)
• Website: CU (https://www.christenunie.nl/verkiezingsprogramma)
• PDF: PVV (https://www.pvv.nl/images/2023/PVV-Verkiezingsprogramma-2023.pdf)
• PDF: GroenLinks/PvdA (https://groenlinkspvda.nl/wp-content/uploads/2023/09/GL-PvdA-VKP-Ongenummerd-2.pdf)
• PDF: PvdD (https://assets.partijvoordedieren.nl/assets/sites/Ontwerpverkiezingsprogramma-Partij-voor-de-Dieren-Tweede-Kamer-2023.pdf)
• PDF: SP (https://www.sp.nl/sites/default/files/conceptverkiezingsprogramma_sp.pdf)
• PDF: BBB (https://ss-usa.s3.amazonaws.com/c/308478465/media/190664fb2bd061e4754125435163337/BBB%20Concept%20Verkiezingsprogramma%20TK%20Verkiezingen%202023.pdf)
• PDF: Volt (https://static1.squarespace.com/static/5f82f878bf19dc36c8f0f0c9/t/605268fdc190496c5f653579/1616013576737/Volt_nl_programma_CR-16-3-22.pdf)

Aigency
Aigency ontwerpt en ontwikkelt waardevolle, robuuste en betrouwbare Machine Learning-modellen.

Info Support
Info Support is de specialist in maatwerk software en leidend in kunstmatige intelligentie (AI).

Disclaimer: This post contains affiliate links. If you make a purchase, I may receive a commission at no extra cost to you.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang exclusieve toegang tot nieuws, blik achter de schermen en meer!

Transcript

1
00:00:00,000 --> 00:00:03,000
Kunstmatige intelligentie is niet zomaar een technologie.

2
00:00:03,000 --> 00:00:06,760
Het brengt de verandering die ons leven, werk en denken diepgaand beïnvloedt.

3
00:00:06,760 --> 00:00:11,440
Het raakt ons allemaal, van de manier waarop we communiceren tot de beslissingen die we

4
00:00:11,440 --> 00:00:12,440
nemen.

5
00:00:12,440 --> 00:00:16,800
En als burgers hebben we de verantwoordelijkheid om bewust na te denken over hoe we willen

6
00:00:16,800 --> 00:00:19,440
dat deze technologie in ons dagelijks leven wordt geïntegreerd.

7
00:00:19,440 --> 00:00:25,240
Maar we mogen ook van onze politieke partijen verwachten dat ze een duidelijke visie hebben.

8
00:00:25,240 --> 00:00:30,680
Een visie die niet alleen gaat over wetgeving, maar ook over het aanpakken van maatschappelijke

9
00:00:30,680 --> 00:00:34,880
vraagstukken, stimuleren van innovatie en kunstmatige intelligentie enzovoort.

10
00:00:34,880 --> 00:00:39,840
Daarom heb ik in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen onderzocht wat de politieke

11
00:00:39,840 --> 00:00:46,320
partijen in hun conceptprogramma's bestaan en wat zij dan schrijven over kunstmatige

12
00:00:46,320 --> 00:00:48,400
intelligentie in vogelvlucht.

13
00:00:48,400 --> 00:00:54,040
Deze aflevering is zeker geen stemadvies, maar ik geef wel aan wat ik vind van de plannen

14
00:00:54,040 --> 00:00:55,040
van de partijen.

15
00:00:55,040 --> 00:00:59,880
Laten we beginnen met de partijen in de huidige demissionaire kabinet.

16
00:00:59,880 --> 00:01:03,240
VVD, CDA, D66 en ChristenUnie.

17
00:01:03,240 --> 00:01:08,860
De VVD benadrukt dat ER ingezet moet worden ter ondersteuning van artsen en verpleegkundigen,

18
00:01:08,860 --> 00:01:11,120
zodat zij meer tijd aan de patiënt kunnen besteden.

19
00:01:11,120 --> 00:01:17,160
Ook wil de VVD dat Nederland zich in EU-verband inzet voor internationale afspraken over het

20
00:01:17,160 --> 00:01:19,560
ER-gebruik door bedrijven en overheden.

21
00:01:19,560 --> 00:01:25,220
Verder pleit de partij ervoor dat de overheid intensiever gaat samenwerken met kennisinstellingen

22
00:01:25,220 --> 00:01:30,440
en bedrijven om de kansen van AI te benutten, bijvoorbeeld voor de zorg en mobiliteit.

23
00:01:30,440 --> 00:01:34,240
Concrete wetsvoorstellen of beleidsplannen ontbreken echter.

24
00:01:34,240 --> 00:01:39,280
Het is dus de vraag wat die intensievere samenwerking concreet gaat inhouden.

25
00:01:39,280 --> 00:01:41,920
Laten we naar het CDA kijken.

26
00:01:41,920 --> 00:01:44,440
Die houden het namelijk erg algemeen.

27
00:01:44,440 --> 00:01:50,140
zeggen zij bijvoorbeeld en ik citeer "technologische ontwikkelingen als artificiële intelligentie

28
00:01:50,140 --> 00:01:54,820
bieden toekomst. We moeten ons wel bewust zijn van risico's. Techniek moet niet leidend

29
00:01:54,820 --> 00:01:59,820
zijn maar staat ten dienste van onze waarden en normen. Dit vraagt om een stevige Europese

30
00:01:59,820 --> 00:02:05,380
inzet en landelijke borging." Ook zou Europa moeten investeren in de AI-economie van de

31
00:02:05,380 --> 00:02:10,340
toekomst, maar specifieke maatregelen worden niet genoemd. Hoe wil het CDA bijvoorbeeld

32
00:02:10,340 --> 00:02:16,280
die Europese investeringen bewerkstelligen. Welke ethische kaders wil de partij aan AI

33
00:02:16,280 --> 00:02:18,920
verbinden? Wat mij betreft blijft dat vrij onduidelijk.

34
00:02:18,920 --> 00:02:26,680
De ChristenUnie vindt dat artsen altijd eindverantwoordelijk moeten blijven als AI ingezet wordt bij medische

35
00:02:26,680 --> 00:02:33,100
diagnoses. Terechte zorg, gezien het risico van overmatig vertrouwen in af en toe nog

36
00:02:33,100 --> 00:02:38,600
falende AI-systemen. Daarnaast wil de partij discriminerende algoritmes verbieden. Logisch

37
00:02:38,600 --> 00:02:44,240
lijkt me. Maar de ChristenUnie zegt ook dat ER-modellen niet getraind mogen worden op,

38
00:02:44,240 --> 00:02:50,920
ja ik zeg het even letterlijk wat er staat bij ze, generieke kenmerken zonder oorzakelijk

39
00:02:50,920 --> 00:02:55,200
verband met de voorspelde waarde. Wat daarmee precies bedoeld wordt is mij niet duidelijk.

40
00:02:55,200 --> 00:03:00,840
Want ja, als dat verband er niet is, dan heb je er ook niks aan in het trainen van je model. Maar

41
00:03:00,840 --> 00:03:06,800
goed. Een goed punt is dat ze vinden dat er beter toezicht nodig is op wat bedrijven en overheden

42
00:03:06,800 --> 00:03:10,640
overheden met onze gegevens doen en welke algoritmes en technieken ze inzetten.

43
00:03:10,640 --> 00:03:16,560
De autoriteit persoonsgegevens wordt, als het aan hen ligt, uitgebreid tot een

44
00:03:16,560 --> 00:03:20,520
sterke toezichthouder voor digitale veiligheid met voldoende technische

45
00:03:20,520 --> 00:03:23,000
kennis en middelen om ons digitaal te beschermen.

46
00:03:23,000 --> 00:03:26,520
Daarbij is specifiek aandacht voor de bescherming van kinderen.

47
00:03:26,520 --> 00:03:33,800
Dan de grootste oppositiepartijen PVV, SP, GroenLinks, PvdA, Partij voor de Dieren.

48
00:03:34,400 --> 00:03:38,000
De PVV zwijgt volledig over AI in het verkiezingsprogramma.

49
00:03:38,000 --> 00:03:40,480
Geen woord aan vuil gemaakt, dus door.

50
00:03:40,480 --> 00:03:45,520
De SP wil discriminerende overheids-AI verbieden, zoals bij de Belastingdienst.

51
00:03:45,520 --> 00:03:49,400
Ook dat lijkt me logisch en daar blijft het dan ook een beetje bij.

52
00:03:49,400 --> 00:03:50,400
Heel magertjes.

53
00:03:50,400 --> 00:03:55,080
GroenLinks, PvdA, daarentegen hebben een uitgebreide plan.

54
00:03:55,080 --> 00:04:01,280
Zo willen ze strenge EU-regels voor risicovolle AI-toepassingen als gezichtsherkenning en

55
00:04:01,280 --> 00:04:07,360
en verplichte "eco-design" regels om het energiegebruik van AI te beperken.

56
00:04:07,360 --> 00:04:14,200
Een score op deze eco-meetlat weegt dan mee bij de aankoop van AI door overheden.

57
00:04:14,200 --> 00:04:20,120
Daarnaast willen ze dat alle overheidsinstanties stoppen met het gebruik van risicoprofielen

58
00:04:20,120 --> 00:04:24,200
en algoritmes die fraude, criminaliteit of ongewenst gedrag voorspellen.

59
00:04:24,200 --> 00:04:28,720
Best wel goede punten, maar sommigen roepen er ook wel vragen bij me op.

60
00:04:28,720 --> 00:04:33,560
Zo zeggen GroenLinks en PvdA dat risicovolle AI-systemen verboden moeten worden, maar

61
00:04:33,560 --> 00:04:36,720
wat precies als risico gezien wordt is niet gedefinieerd.

62
00:04:36,720 --> 00:04:41,040
Strook dit wel met de EU-richtlijnen.

63
00:04:41,040 --> 00:04:46,560
Daarin staan er juist geen algemene verboden, maar proportionele risicobeheersing per use

64
00:04:46,560 --> 00:04:47,560
case.

65
00:04:47,560 --> 00:04:51,720
Dan een partij die het meest uitgebreid ingaat op AI.

66
00:04:51,720 --> 00:04:53,800
Wat mij betreft is dat best verrassend.

67
00:04:53,800 --> 00:04:55,400
Dat is namelijk de Partij voor de Dieren.

68
00:04:55,400 --> 00:05:01,120
De PvdD wil strengere privacyregels voor het verzamelen en gebruik van persoonsgegevens.

69
00:05:01,120 --> 00:05:05,480
Want bedrijven moeten gegevens minimaliseren en worden streng gehouden aan de principes

70
00:05:05,480 --> 00:05:08,280
'privacy by design' en 'privacy by default'.

71
00:05:08,280 --> 00:05:11,520
Best wel belangrijk voor het gebruik van AI.

72
00:05:11,520 --> 00:05:17,440
Ook wil de partij strengere ethische regels voor zelflerende AI-systemen om discriminatie

73
00:05:17,440 --> 00:05:18,440
te voorkomen.

74
00:05:18,440 --> 00:05:23,440
De overheid mag geen blackbox AI gebruiken waarbij de werking onduidelijk is.

75
00:05:23,440 --> 00:05:28,320
Bij de ontwikkeling van AI is een ethische toets verplicht volgens hen.

76
00:05:28,320 --> 00:05:33,400
AI-gegenereerde content, zoals deepfakes, moet herkenbaar zijn met een watermerk.

77
00:05:33,400 --> 00:05:39,240
De PvdD wil meer investeren in onderzoek naar veilige en ethische AI.

78
00:05:39,240 --> 00:05:45,240
Tenslotte pleit de partij ervoor het acteursrecht te moderniseren, zodat makers een eerlijke

79
00:05:45,240 --> 00:05:48,920
vergoeding krijgen voor AI die kunst in hun stijl genereert.

80
00:05:48,920 --> 00:05:54,640
Het pleidooi voor een verbod op risicovolle blackbox-AI bij de overheid juich ik toe.

81
00:05:54,640 --> 00:05:59,960
Wel vraag ik me af of de door hen verplicht gestelde watermerk op AI-gegenereerde content

82
00:05:59,960 --> 00:06:02,640
technisch haalbaar en handhaafbaar is.

83
00:06:02,640 --> 00:06:05,960
Voor teksten is dit mogelijk niet eens haalbaar.

84
00:06:05,960 --> 00:06:07,480
Ik ben heel erg benieuwd.

85
00:06:07,480 --> 00:06:12,880
Het moderniseren van het auteursrecht klinkt als een vlucht vooruit in plaats van verbieden.

86
00:06:12,880 --> 00:06:14,920
Dat is sowieso heel mooi.

87
00:06:14,920 --> 00:06:22,400
Onder de nieuwkomers in de peilingen is er nog niets duidelijk over de plannen van de

88
00:06:22,400 --> 00:06:23,640
partij van Pieter Omtzigt.

89
00:06:23,640 --> 00:06:25,080
Een nieuw sociaal contract.

90
00:06:25,080 --> 00:06:29,360
Hoewel er een boek is, vind ik dat een verkiezingsprogramma publiek beschikbaar moet zijn.

91
00:06:29,360 --> 00:06:30,840
Dus die sla ik dan over.

92
00:06:30,840 --> 00:06:37,200
BBB ziet vooral kansen voor datawetenschap en AI in de publieke sector.

93
00:06:37,200 --> 00:06:40,880
Ook willen ze deepfakes strafbaar stellen.

94
00:06:40,880 --> 00:06:42,720
Wat ik uiteraard toejuich.

95
00:06:42,720 --> 00:06:47,480
Verder benadrukt BBB het belang van transparantie bij AR-systemen.

96
00:06:47,480 --> 00:06:53,160
Opmerkelijk is dat BBB als enige een standpunt inneemt over het gebruik van AR door ons leger.

97
00:06:53,160 --> 00:06:58,640
Ze zeggen daarover, en ik citeer "We omarmen het gebruik van drones en kunstmatige intelligentie

98
00:06:58,640 --> 00:07:00,080
in de moderne krijgsmacht.

99
00:07:00,080 --> 00:07:05,360
Het gebruik en de ontwikkeling van technologie in de krijgsmacht zou niet door politiek beïnvloed

100
00:07:05,360 --> 00:07:09,920
moeten worden zolang de uiteindelijke inzet en daadwerkelijke gevechtshandeling een menselijke

101
00:07:09,920 --> 00:07:10,920
beslissing blijft."

102
00:07:10,920 --> 00:07:17,880
Als laatste neem ik Volt mee, omdat AI een belangrijk Europees component heeft en zij

103
00:07:17,880 --> 00:07:19,560
zich Europees profileren.

104
00:07:19,560 --> 00:07:27,220
Volt benoemt terecht dat AI enorm veel impact gaat hebben op de arbeidsmarkt, maar hun directe

105
00:07:27,220 --> 00:07:32,640
conclusie daaraan, die zij verbinden, dat banen hierdoor gegarandeerd zullen verdwijnen,

106
00:07:32,640 --> 00:07:34,080
daar geloof ik zelf niet in.

107
00:07:34,080 --> 00:07:38,080
De industrialisering en de automatisering hebben laten zien dat de arbeidsmarkt alleen

108
00:07:38,080 --> 00:07:46,080
maar vanuit dat idee pleiten zij dan voor een basisinkomen voor iedereen.

109
00:07:46,080 --> 00:07:49,480
Wil je daar meer over weten, lees wat ze daarover zeggen.

110
00:07:49,480 --> 00:07:56,760
Verder wil Volt ethische kaders ontwikkelen op EU-niveau, maar concrete wetsvoorstellen ontbreken

111
00:07:56,760 --> 00:08:02,120
hier ook. En gezien de Europese AI-wetgeving er al aankomt, is het voor mij ook de vraag

112
00:08:02,120 --> 00:08:10,100
wat voor toegevoegde waarde daar dan nog mogelijk is. Dus ja, als we dan dit al met al zo bekijken,

113
00:08:10,100 --> 00:08:16,640
ja dan valt het wel op dat de meeste partijen wel de risico's van AI benoemen, zoals discriminatie,

114
00:08:16,640 --> 00:08:24,720
schending van grondrechten, maar concrete wetsvoorstellen of aanpakken ontbreken grotendeels.

115
00:08:24,720 --> 00:08:28,960
Partijen als GroenLinks, PvdA, Partij voor de Dieren doen wel concrete voorstellen,

116
00:08:28,960 --> 00:08:32,800
maar die roepen ook vragen op overhaalbaarheid en houdbaarheid.

117
00:08:32,800 --> 00:08:38,400
Wat betreft het benutten van AI-kansen focussen partijen vooral op de zorg en overheid,

118
00:08:38,400 --> 00:08:42,000
maar stimuleringsplannen blijven wat mij betreft heel vaag.

119
00:08:42,000 --> 00:08:47,320
Dus hoe wil de overheid bijvoorbeeld precies de Nederlandse concurrentie-positie in AI versterken,

120
00:08:47,320 --> 00:08:49,200
zoals de VVD bepleit?

121
00:08:49,200 --> 00:08:54,680
Wat mij betreft schenken de meeste politieke partijen verrassend weinig concrete aandacht

122
00:08:54,680 --> 00:09:00,360
van AI. En dat voor een technologie die enorm veel impact gaat hebben op onze economie en

123
00:09:00,360 --> 00:09:07,680
samenleving. Veel mooie woorden, nobele intenties, maar weinig uitgewerkte visies en haalbare wets

124
00:09:07,680 --> 00:09:12,560
voorstellen. Het maakt het lastig voor kiezers, voor mij in ieder geval wel, om te beoordelen

125
00:09:12,560 --> 00:09:19,000
welke partijen AI om een verantwoorde en effectieve manier willen aanpakken. Hier valt dus nog veel te

126
00:09:19,000 --> 00:09:23,040
winnen voor de politiek wat mij betreft. Lees voor de volledigheid de programma's van de partijen

127
00:09:23,040 --> 00:09:28,720
je door. Ik heb er natuurlijk ook een selectie uit gemaakt. Je vindt de verwijzingen ervan in

128
00:09:28,720 --> 00:09:33,520
de show notes. Dank je wel weer voor het luisteren naar deze aflevering van RTW Live.

129
00:09:33,520 --> 00:09:36,520
en vergeet je niet te abonneren en mis je geen aflevering.

130
00:09:36,520 --> 00:09:38,520
 
131
00:09:38,520 --> 00:09:40,520
 
132
00:09:40,520 --> 00:09:42,520
 
133
00:09:42,520 --> 00:09:44,520